{"id":1781,"date":"2020-05-29T13:28:12","date_gmt":"2020-05-29T10:28:12","guid":{"rendered":"http:\/\/mikrobotik.com\/wp2\/?p=1781"},"modified":"2020-05-29T13:29:32","modified_gmt":"2020-05-29T10:29:32","slug":"proteus_lojik_devre_sorun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mikrobotik.com\/wp2\/2020\/05\/29\/proteus_lojik_devre_sorun\/","title":{"rendered":"Proteus program\u0131nda lojik devre denerken \u00e7\u0131kan sorunlar."},"content":{"rendered":"

Basit bir J-K flip flop deneyelim dedik, olanlara bak. \"\"<\/p>\n

Proteusta baz\u0131 komponentler analog ve dijital olarak ayarlanabiliyor. Neye g\u00f6re ayarlamam\u0131z gerekiyor. Bazen devremiz \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor ya da istenen \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor. Bak\u0131yorsunuz \u015femada sorun yok, fakat devre sa\u00e7mal\u0131yor.
\nBu durumda baz\u0131 ayarlamalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine inan\u0131p, ne oldu\u011funu bilmesek de ayarlamalar yap\u0131yoruz. Devre \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsa ne ala, ya \u00e7al\u0131\u015fmazsa. Ba\u015fka yollar deniyoruz ya da ba\u015fka simulat\u00f6rler.<\/p>\n

Tam da bu \u015fekilde oldu. Bol miktarda zaman\u0131m\u0131 \u00e7ald\u0131.<\/strong><\/p>\n

Ge\u00e7enlerde bir arkada\u015f\u0131n sorusu \u00fczerine, iyi oldu\u011fumu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm lojik kap\u0131 sistemlerinde, yard\u0131mc\u0131 olmak istedim. \u0130nternette zaten denenmi\u015f \u015femalar var. Fakat proteusta \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor.
\n\u015eemalar\u0131n hepsi yanl\u0131\u015f da,\u00a0 proteus mu do\u011fru olacak dedim. Ba\u015fka simulat\u00f6rlerle denemeler yapt\u0131m. Hepsi ayn\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 sergileyince, hata yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131m.
\nTabii ki bu arada soruyu soran arkada\u015fla da pasla\u015f\u0131yoruz.<\/span><\/p>\n

Proteusta zaman zaman devrede bulunan baz\u0131 komponentlerin, analog dijital ayarlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiririm. Bu \u015fekilde yapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm.
\nFakat devre, lojik kap\u0131 devresi. Yani tamamen dijital bir devre. Bu devrede entegreden ba\u015fka komponent de yok. Bunu neden yapay\u0131m dedim.<\/span><\/p>\n

( Bazen bu tip mant\u0131ks\u0131z \u015feyleri denemek de fayda var. O an mant\u0131ks\u0131z gibi g\u00f6r\u00fcnse de sonradan mant\u0131kl\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rebiliyoruz. )
\nDijital bir devre ve bu devrenin sonucu dijital olmal\u0131. Analo\u011fun burada i\u015fi ne derken. Dijital devrelerde entegrelerin \u00e7al\u0131\u015fma sistemini hat\u0131rlad\u0131m<\/span>. Mesela baz\u0131 entegreler 5V luk besleme geriliminde 3,5V \u00fczerini 1 seviyesi olarak kabul ediyor. 1V un alt\u0131n\u0131 ise 0 seviyesi olarak kabul ediyor. Sistem hesaplarken bu \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde anl\u0131k gerilim 3,5 olmayabiliyor. Bu kez sap\u0131tma ba\u015fl\u0131yor.
\nBunun sebebi ise a\u015fa\u011f\u0131daki devrede g\u00f6rece\u011finiz \u00fczere \u00e7\u0131k\u0131\u015ftan giri\u015fe yap\u0131lan geri besleme giri\u015f u\u00e7lar\u0131. Bir anda 1 oluyor ve bir anda di\u011fer \u00e7\u0131k\u0131\u015flarda de\u011fi\u015fince ters geri besleme h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde 1 ve 0 olarak de\u011fi\u015fiyor bu da gerilimin 3,5V ta y\u00fckselemeden \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Tabii ki bu kez de sap\u0131tmaya ba\u015fl\u0131yor.
\nBu durumu d\u00fc\u015f\u00fcnerek bende \u00e7\u0131k\u0131\u015f kap\u0131lar\u0131n\u0131 analog olarak de\u011fi\u015ftirdim. Bu \u015fekilde \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn bir k\u0131sm\u0131 sa\u011fland\u0131. Devre \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131.
\nFakat ger\u00e7ek J-K F\/F entegresini lojik kap\u0131 devreleriyle sim\u00fcle etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan sadece bir k\u0131sm\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor TOGGLE \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 yapam\u0131yordu. Soruyu soran arkada\u015f ta ayn\u0131 mant\u0131kla \u00f6n k\u0131sm\u0131n\u0131 d\u00fczeltince Devre istendi\u011fi gibi \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

Zaman i\u00e7erisinde bu tip sorunlar ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildi\u011fimden, ben de sizlerle payla\u015fmak istedim.
\nBir ba\u015fka sayfada yine benzer soru sorulmu\u015f ve verilen cevap a\u015fa\u011f\u0131dad\u0131r.
\nAnalog sim\u00fclasyon digital sim\u00fclasyondan \u00e7ok daha fazla hesap yo\u011funlu\u011funa sahiptir.<\/strong> Tamamen dijital bir sistem kurduysan\u0131z, t\u00fcm komponentleri dijital ayarlay\u0131n. Sim\u00fclasyon daha h\u0131zl\u0131 \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r.<\/span>
\n\u015eunu da s\u00f6ylemeliyim, Blink gibi program yap\u0131ld\u0131ysa sadece led yan\u0131p s\u00f6n\u00fcyorsa bu dijital olarak kabul edilir. Fakat PWM denemesi yap\u0131p ledi yava\u015f yava\u015f yak\u0131p s\u00f6nd\u00fcrecekseniz, diren\u00e7 ve led\u2019i ANALOG olarak ayarlaman\u0131z\u0131 tavsiye ederim.<\/span><\/p>\n

Ger\u00e7ek devrede bu fark etmeyecektir. Ger\u00e7ek devrede her \u015fey analog geli\u015fir. Sadece entegreler kendi kabulleri do\u011frultusunda giri\u015f kabul ederler. \u00c7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 daima dijital seviyededir.
\nBazen de \u015funu s\u00f6yl\u00fcyoruz. Proteusta \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ger\u00e7ek devrede \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor.<\/span>
\nBunun sebebi farkl\u0131 farkl\u0131d\u0131r. Bunlardan en \u00f6nemlisi proteusta entegrelerin VCC GND si kendi i\u00e7inden ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in pcb haz\u0131rlarken VCC ve GND yi nereye ba\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 soran var.<\/strong>
\nAyr\u0131ca proteusta kristal se\u00e7imi yap\u0131l\u0131yor kristal kullan\u0131lm\u0131yor. Devreniz \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ger\u00e7ek devre \u00e7iziminde kristal yeri ay\u0131rmayan ki\u015filer bulunmakta. Bir keresinde ben de bunu yapm\u0131\u015ft\u0131m kristali sonradan eklemek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131m.\u00a0\u00a0<\/strong>
\nBir de tabii ki proteus \u00fczerinde hesaplan\u0131rken her \u015fey \u00e7ok g\u00fczel gidiyor san\u0131l\u0131yor. Fakat baz\u0131 kabuller kullan\u0131l\u0131yor. Ger\u00e7ek devrede bu kabuller yok. Hata varsa ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.
\nBir de bu analog dijital meselsi bizi yan\u0131ltabilir. Siz devreyi digital olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131n\u0131z. Fakat giri\u015f geriliminiz ger\u00e7ek devrede azald\u0131 dolay\u0131s\u0131yla devre sap\u0131t\u0131yor. Bu da ger\u00e7ek devre ile proteusun aras\u0131ndaki farkt\u0131r. Bazen \u00e7ekilen ak\u0131mdan dolay\u0131 besleme gerilimi d\u00fc\u015febiliyor, ayr\u0131ca kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z kablo uzunsa ve uygun de\u011fil ise gerilim d\u00fc\u015f\u00fcyor. Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131z\u0131 etkileyebilecektir.<\/p>\n

Konumuza d\u00f6nersek a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz devre J-K Flip Flop devresinin lojik kap\u0131larla yap\u0131lm\u0131\u015f kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r.\u00a0 Detayl\u0131 bilgi i\u00e7in<\/span> bu sayfaya bakabilirsiniz.<\/strong><\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Bu devreyi\u00a0 proteusta kurdum. Tabii ki devre dijital diye dijital olarak kurdum. Sonras\u0131nda \u00c7\u0131k\u0131\u015ftaki kap\u0131 devrelerini ANALOG modunda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak zorunda kald\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7\u0131k\u0131\u015ftan geriye do\u011fru bir giri\u015f yap\u0131lmas\u0131 gerekirken de\u011fer dijital \u00e7al\u0131\u015fmada 5V olmas\u0131 gerekirken 2.5V civar\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcyordu. bu da 1 seviyesinden az oldu\u011fundan \u00e7\u0131k\u0131\u015f ucu sap\u0131t\u0131yordu. Daha \u00f6nce dedi\u011fimiz gibi 5V luk devreler i\u00e7in 3,5V 1= high seviyesi olarak kabul ediliyor. ANALOG hesaplamada daha detayl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in bu gerilimin y\u00fcksek oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Ger\u00e7ek devrede zaten \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n

Proteusta yap\u0131lan ilk devre \u015femas\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dad\u0131r.\u00a0 Bu devrede Toogle \u00e7al\u0131\u015fma hari\u00e7 ger\u00e7ekleme tablosu\u00a0 do\u011frulan\u0131yordu. Sadece Toogle\u00a0 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yordu. \"\"<\/a><\/p>\n

Bunun i\u00e7in ise\u00a0 soruyu soran arkada\u015f, Master-Slave JK Flip Flop \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan esinlenerek a\u015fa\u011f\u0131daki devreyi denemi\u015f. Tabii ki ilk hali gibi, \u00c7IKI\u015e KAPI lar\u0131n\u0131 ANALOG yaparak ba\u015far\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f. A\u015fa\u011f\u0131daki devre ise bu \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Burada toogle \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131da g\u00f6rebiliyorsunuz.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Resim \u00fczerinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi ANALOG olarak ayarlanan kap\u0131lar \u00e7\u0131k\u0131\u015ftan giri\u015fi tetikleyen kap\u0131lard\u0131r.<\/p>\n

Bu detaylar\u0131 videoda g\u00f6rebileceksiniz. Tabii ki videoda bir de \u015funu g\u00f6receksiniz. NAND kap\u0131lar\u0131yla bu devreler olu\u015fturuldu. 2 giri\u015fli NAND kap\u0131s\u0131 cmos olarak 4011 kullan\u0131ld\u0131. Bunu TTL serisi 74LS38 entegresiyle de olu\u015fturabiliriz. Fakat 74LS38<\/strong> de ANALOG – DIGITAL\u00a0 ayar\u0131 yok<\/strong>.\u00a0 Yani baz\u0131 entegrelerde ANALOG – DIGITAL ayar\u0131 var<\/strong>. Baz\u0131lar\u0131nda yoktur.<\/strong> Bu \u015fekilde bir de\u011fi\u015fiklik gerekirse ANALOG – DIGITAL ayar\u0131 olan<\/strong> bir\u00a0 entegre ile sim\u00fclasyonu yap\u0131p sonras\u0131nda ger\u00e7ekte kendi entegrenizi kullanabilirsiniz.<\/p>\n

Ayr\u0131ca baz\u0131 entegreler open collector denilen, kollekt\u00f6r\u00fc a\u00e7\u0131k transist\u00f6rler ile \u00e7\u0131k\u0131\u015f yaparlar. 74LS38 b\u00f6yle bir entegre.\u00a0 Bu tip \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 olan entegrelerin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131na pull up diren\u00e7 koymam\u0131z gerekiyor. Ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc gerekli \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 alamazs\u0131n\u0131z.
\nOpen kollekt\u00f6r \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 nas\u0131l olur derseniz, durum bu resimde g\u00f6sterildi\u011fi gibidir.\u00a0 Transist\u00f6r\u00fcn bulundu\u011fu\u00a0 yer kap\u0131 devresinin \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 temsil ediyor. Biz ise pull up direncini ek olarak\u00a0 koyuyoruz.
\n\"\"<\/p>\n

Bu durum videoda g\u00f6sterilmektedir.<\/strong><\/span>