{"id":1890,"date":"2020-10-02T12:19:56","date_gmt":"2020-10-02T09:19:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mikrobotik.com\/wp2\/?p=1890"},"modified":"2020-10-02T12:19:56","modified_gmt":"2020-10-02T09:19:56","slug":"arduino_eski_tip_eprom_programlamak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mikrobotik.com\/wp2\/2020\/10\/02\/arduino_eski_tip_eprom_programlamak\/","title":{"rendered":"ARDUINO ile Eski tip paralel \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 EPROM’u programlamak."},"content":{"rendered":"

Eski bir komponenti uygulamalar\u0131m\u0131zda yeniden kullanabilirmiyiz.<\/strong><\/h2>\n

Tabii ki eskiden oldu\u011fu gibi devrelerimizde yer bulmaz. \u00c7ok daha uygun fiyatl\u0131 ve k\u00fc\u00e7\u00fck yer kaplayan entegreler varken, Neden eski tip EPROM.
\nBu eprom program cihazlar\u0131yla kolayl\u0131kla programlan\u0131yor. Fakat konumuz Arduino ile programlayabilir miyiz.
\nElbetteki programlayabiliriz.<\/p>\n

\u00d6ncelikle Epromu tan\u0131yal\u0131m. Bu tip epromlar 2 \u00e7e\u015fit \u00fcretiliyordu.
\n1-) UV pencereli ( Silinebilir tip )
\n2-) OTP tipi ( 1 kez programlanabilir.)<\/p>\n

UV pencere, UV \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n ge\u00e7i\u015fini sa\u011flayarak epromun silinmesini sa\u011flar. \u00a0Yeniden programlamak i\u00e7in \u00f6nce silinmesi gerekir. Bu i\u015flem uygun silme cihazlar\u0131yla 20-30dk kadar s\u00fcrmektedir. Fakat amat\u00f6rseniz ve cihaz almak istemiyorsan\u0131z G\u00fcne\u015fe b\u0131rak\u0131p normalden \u00e7ok daha uzun s\u00fcre bekletirseniz yine silinecektir.<\/p>\n

\u015eayet denemek i\u00e7in alacaksan\u0131z, pencereli olmas\u0131na dikkat edin.<\/strong><\/span><\/p>\n

Ayr\u0131ca EEPROM<\/span> denilen elektrik ile silinebilen<\/span> EPROMlar da \u00fcretildi. Bu yaz\u0131da \u00f6rnek olarak verilen eprom entegrelerinin datasheet\u2019lerini incelerseniz, programlaman\u0131n birbirine \u00e7ok benzedi\u011fini g\u00f6rebileceksiniz. Sadece silme prosed\u00fcr\u00fc farkl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u00dczerindeki kodlama ise neyi temsil eder bakal\u0131m. 27C256 buradaki 256 say\u0131s\u0131 256Kbit oldu\u011funu g\u00f6sterir. 1 byte 8 bit oldu\u011funa g\u00f6re 256K y\u0131 8 bit say\u0131s\u0131na b\u00f6lersek sonu\u00e7 32K x 8 bit olacakt\u0131r.
\n27C256 = 256Kbit x 1 bit= 32K x 8 bit=32K x 1 byte olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n


\nBiraz da nas\u0131l programlayabilece\u011fimize bakal\u0131m<\/span>. A\u015fa\u011f\u0131daki resimde entegrenin bacaklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorsunuz. Bu bacaklardan A ile ba\u015flayanlar adres bacaklar\u0131d\u0131r. 15 bitlik bir adresleme vard\u0131r.
\nHer verece\u011finiz adres 1 haf\u0131za h\u00fccresine denk gelir ve 1 byte l\u0131k bilgi al\u0131r. 15 bit =32767 say\u0131s\u0131na e\u015fit olacakt\u0131r. Yani 32767\u00a0 x 8bit bilgi almaktad\u0131r.
\nBunun d\u0131\u015f\u0131nda Q ile ba\u015flayan pimler Giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015f pimidir. Programlarken giri\u015f, okunurken \u00e7\u0131k\u0131\u015f olarak devreye girer.
\n\"\"<\/a><\/p>\n

Vpp pimi ise<\/span><\/strong> programlamada devreye girer. Programlama gerilimidir. Bu gerilim epromlara g\u00f6re de\u011fi\u015febilir. En do\u011fru bilgi datasheet te yazmaktad\u0131r. 27C256 i\u00e7in 13V tur. Normal \u00e7al\u0131\u015fmada 5V programlamada ise 13V olacakt\u0131r.<\/p>\n

VPP Kontrol Devresi : <\/strong>A\u015fa\u011f\u0131daki resimler kontrol pimi HIGH oldu\u011funda ve LOW oldu\u011fundaki gerilimler. Programlama ve Normal \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 g\u00f6sterir.
\n\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Vcc ise<\/span> <\/strong>normal \u00e7al\u0131\u015fmada 5V tur. Programlama esnas\u0131nda 6.5V tur. Yukar\u0131daki devre gibi kontrol edebilirsiniz.<\/p>\n

27C256 Eprom Programlama Dalga \u015eekli.\u00a0<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

27C256 Eprom Okuma Dalga \u015eekli.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Bunlardan ba\u015fka baz\u0131 eprom entegrelerinde PGM pimi<\/span> de bulunmaktad\u0131r. Bu pim programlama pimidir. Sadece programlama prosed\u00fcr\u00fcnde yer al\u0131r. (27C64 Epromu bir \u00f6rnektir. )<\/p>\n

27C64 Programlama Dalga \u015eekli. PGM sinyaline dikkat edin.\u00a0<\/strong>
\n\"\"<\/a><\/p>\n

Ayr\u0131ca her entegrenin bir kimli\u011fi vard\u0131r<\/span><\/strong>. Bu da A9 piminin \u00f6zel kullan\u0131m\u0131 olarak bu kimli\u011fi almam\u0131za yarar. \u0130stendi\u011fi taktirde devresi ayr\u0131 tutularak bu kimlik al\u0131n\u0131r. \u015eayet adres olarak kullan\u0131l\u0131yorsa bu pime 13V gibi bir gerilim verilece\u011finden Arduinoya ba\u011fl\u0131 olan ba\u011flant\u0131 kimlik al\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda kesilmelidir.<\/p>\n

A9 piminin<\/span> kullan\u0131m\u0131 ve di\u011fer modlar\u0131n kullan\u0131m\u0131 bu tabloda g\u00f6sterilmektedir. \u0130\u015flemi yapmak i\u00e7in hangi pime hangi gerilimin uygulanaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.\u00a0<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Bu kadar bilgiden sonra nas\u0131l programlayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 anlatmaya ba\u015flayal\u0131m. Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak videoda g\u00f6receksiniz. Videolardan biri temel okuma ve kay\u0131t nas\u0131l yap\u0131l\u0131r bunu g\u00f6sterir.<\/p>\n

\u00d6ncelikle Vpp devresi ve Vcc devrelerini haz\u0131rlamam\u0131z gerek. Programlama i\u00e7in bu \u015fart. Bir DC gerilim y\u00fckseltici (Boost converter) devresiyle 5V tan 13V ve 6V5 \u00fcretilir. (Ya da y\u00fcksek gerilimi se\u00e7ip reg\u00fclat\u00f6rlerle d\u00fc\u015f\u00fck gerilimleri elde edebilirsiniz. ) <\/span>\u00c7\u00fcnk\u00fc okuma ve programlamada bu gerilimleri kullanaca\u011f\u0131z.
\nBu gerilimleri Arduinodan kontrol edebilirdik. Yukar\u0131daki Vpp devresiyle, fakat yeterli pimimiz olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsayarsak videodaki gibi bir anahtar bu i\u015f i\u00e7in yeterli olabilir.
\nBen kolay yolu se\u00e7tim ve anahtar koydum.<\/span> Programlama k\u0131sm\u0131nda anahtar\u0131 \u00e7eviriyorum okuma k\u0131sm\u0131nda anahtar\u0131 normal konuma al\u0131yorum.<\/p>\n

Temel Prensip Devresi : <\/span><\/strong>
\nA\u015fa\u011f\u0131daki resimdeki gibi s\u0131ras\u0131yla elle girerek adres ve data bilgilerini veriyorum. Bunlar haz\u0131r olduktan sonra Vpp ve Vcc gerilimlerini programlamaya ayarl\u0131yorum. Son olarak 27C256 i\u00e7in CE pimini LOW durumuna getirip bir s\u00fcre bekletip tekrar HIGH durumuna getiriyorum. Bu \u015fekilde programlama tamamlanm\u0131\u015f oluyor.
\nNOT :<\/strong> <\/span>Dikkat edin bir s\u00fcre dedim. Asl\u0131nda bu s\u00fcre maksimum h\u0131z i\u00e7in belirlenmi\u015ftir.
\nA\u015fa\u011f\u0131daki tablo bu s\u00fcreleri g\u00f6stermektedir. Bu s\u00fcreler maksimum h\u0131z i\u00e7indir. Bu s\u00fcrelerden b\u00fcy\u00fck se\u00e7ebilirsiniz mahsuru yok. Fakat daha k\u00fc\u00e7\u00fck bir zaman se\u00e7emezsiniz. Mesela CE pimi i\u00e7in bu s\u00fcre tPW s\u00fcresidir ve 95-105us dir. Siz bundan b\u00fcy\u00fck se\u00e7ebilirsiniz. Fakat m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar bu s\u00fcrelere riayet etmeniz i\u015finizin kalitesini artt\u0131racakt\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n

Temel prensip devresi : <\/strong>Sol taraf verilecek DATA ayarlama yeridir. En sa\u011fdaki ise \u00e7\u0131k\u0131\u015f bilgisini LED bar ile g\u00f6sterir. Alt taraftaki adres bilgi ayar yerleridir.\u00a0 Bu haliyle sol taraftaki epromdan okuma yap\u0131l\u0131yor.
\n\"\"<\/a><\/p>\n

27C256 Eprom Programlama dalga \u015fekli.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>Yukar\u0131daki programlama tablosunda CE pimini LOW \u2013HIGH yapt\u0131ktan sonra programlama zaman\u0131 bitinceye kadar bekleyip OE pimini LOW yaparsan\u0131z DATA pimleri, o ana kadar input durumunda sizin datan\u0131z\u0131 al\u0131rken, hemen OUTPUT \u015fekline d\u00f6nerek kay\u0131t etti\u011finiz veriyi DATA pimlerine yollar siz de kayd\u0131n do\u011fru olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 test edersiniz. ( VERIFY b\u00f6l\u00fcm\u00fc )<\/p>\n

Temel prensip olarak bu \u015fekilde haf\u0131za h\u00fccrelerine adres vererek kay\u0131t yap\u0131p, okuma yapabilirsiniz.<\/p>\n

Buradan sonras\u0131nda Arduino devremizi anlatmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m.<\/strong><\/span>
\n\u00d6ncelikle \u015funu s\u00f6ylemem gerekiyor. Videoda devre proteusta \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in VCC 5V , 6V5 se\u00e7imini iptal ettim. Programlama dahil vcc yi 5V ile \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131m. Tabii ki proteus tolerans\u0131ndan dolay\u0131 bunu kabul etti.<\/span>
\nFakat ger\u00e7ek devrede 5V , 6V5 ayr\u0131m\u0131n\u0131 yapman\u0131z gerekecektir.<\/span>
\nBu devrede 7 segment display kulland\u0131m. 4 dijit say\u0131 yazd\u0131rabilmek i\u00e7in devreyi tasarlad\u0131m. Fakat Eprom haf\u0131zas\u0131 \u00e7ok fazla oldu\u011fundan dijit say\u0131s\u0131n\u0131 artt\u0131rabilirsiniz. Bu \u015fekilde programlay\u0131p saya\u00e7 olarak kullan\u0131labildi\u011fi gibi sadece display g\u00f6stergesi olarak kullan\u0131labilir ve arduino, g\u00f6nderdi\u011fi bilgi ile dijitleri ayarlayabilir.<\/p>\n

Neden bu Epromu ve di\u011fer komponentleri kulland\u0131k. Displayleri arduino ile direkt kontrol edebiliriz. \u0130stersek 74HC595 ile de kontrol edebiliriz. Hatta displayleri direkt Eproma da ba\u011flayabiliriz.\u00a0 Displayin ihtiyac\u0131 olan kodu Eproma verdik mi sorunsuz yazd\u0131rabiliriz.
\nO zaman neden bu kadar karma\u015f\u0131k.<\/span>
\nKarma\u015fan\u0131n sebebi:
\nBaz\u0131 devrelerde paralel epromun kullan\u0131lmas\u0131 bize ayr\u0131cal\u0131k ve kolayl\u0131k sa\u011flayabilir. Mesela kayan yaz\u0131 devrelerinde eskiden kullan\u0131l\u0131yordu. Tabii ki tekrar programlamak sorun olabilirdi. Pencereli epromlar yerine, EEprom dedi\u011fimiz elektrik ile silinen Epromlar kullan\u0131lmas\u0131 daha rahat olacak ve \u00a0tekrar programlamay\u0131 sa\u011flayabilecektir.
\nBu devreyi kurmaktaki amac\u0131m, farkl\u0131 komponentleri birlikte kullan\u0131rken nas\u0131l efektif ve tasarruflu kullanabilece\u011fimizi de g\u00f6stermek istememdir.
\nMesela 7447 display s\u00fcr\u00fcc\u00fc entegresini kulland\u0131m. Bunu yapmam\u0131n sebebi epromun data \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan gelen 1 byte l\u0131k bilginin 2 x 4bit \u015feklinde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak. Yoksa her bir dijit i\u00e7in 1 eprom kullanmam gerekirdi. Ben de 7447 nin ihtiyac\u0131 olan 4bitlik binary girdisini Epromun d\u00fc\u015f\u00fck 4bit ya da y\u00fcksek 4 bitinden sa\u011flad\u0131m.<\/p>\n

NOT: Nibble nedir:
\n<\/strong>En k\u00fc\u00e7\u00fck birim Bit, sonras\u0131nda 8 bit birle\u015fip 1 BYTE olu\u015fturur, 2 Byte birle\u015firse de 1 WORD olu\u015fur. NIBBLE ise 1 Byte bilginin ilk 4 bit ve ikinci 4 bit \u015feklinde ayr\u0131 ayr\u0131 kullan\u0131lmas\u0131 demektir. 8 bit sayd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda say\u0131 FF=255 e kadar gider. bu \u015fekilde nibble olarak kontrol edersek F, F olarak ayr\u0131 4 bitlik verileri temsil eder. bu \u015fekilde kullan\u0131rken 4 bitlik maksimum 0-15 aras\u0131 say\u0131l\u0131r. Yani 255 e kadar say\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmez. 2 adet 16 ya kadar sayma s\u00f6z konusu olacakt\u0131r. Yine tek port \u00fczerinden g\u00f6nderilecektir. Fakat alg\u0131lan\u0131rken 2 adet 4 bit alg\u0131lanacakt\u0131r.\u00a0 Bu i\u015flemi 4 bitlik BCD kodlamas\u0131yla kar\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131n. O farkl\u0131 bir hesaplama gerektirir.\u00a0<\/span><\/strong>
\n\"\"<\/a><\/p>\n

Bu \u015fekilde yapmakla, maliyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan tasarruf etmi\u015f oldum. Her display\u2019e 1 eprom yerine 2 adet 7447 alm\u0131\u015f oldum. 2 tane 7447 entegre 8TL 1 Eprom ise 16TL\u00a0 bu \u015fekilde devrelerinizde sadele\u015ftirmeler yap\u0131p maliyet d\u00fc\u015f\u00fcrebilirsiniz.<\/p>\n

Bu kullan\u0131mlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Epromun paralel \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 h\u0131z\u0131 art\u0131racakt\u0131r. Bunun yerine seri paralel \u00e7evirici kullan\u0131l\u0131rsa bir byte bilginin paralel \u00e7\u0131k\u0131\u015fa gelmesi 8 d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir. Paralel devrelerde ise tek d\u00f6ng\u00fcde 1 byte l\u0131k bilgi kullan\u0131labilir. Seri paralel \u00e7eviricilerde normal kullan\u0131m\u0131n en az 8 kat\u0131 h\u0131z\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmak gerekir ki ayn\u0131 h\u0131zda veri al\u0131nabilsin.<\/p>\n

Arduino program\u0131nda nas\u0131l bir algoritma var derseniz,<\/strong><\/span> onu da a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fay\u0131m.
\nVCC anahtar\u0131nda bir OKU ucu var. Arduino A0 giri\u015fine ba\u011flanan bu u\u00e7 ile arduino okuma alt program\u0131na m\u0131 yoksa programlama alt program\u0131na m\u0131 gidece\u011fini anlayacakt\u0131r. Okuma yapacaksa yukar\u0131daki grafikteki gibi adresi ayarlar, sonras\u0131nda CE yi ayarlar ve sonras\u0131nda OE yi ayarlayarak bilgiyi data u\u00e7lar\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131r. \u0130stedi\u011finiz s\u00fcre kadar bekleyip adresi 1 artt\u0131rarak bu i\u015flemlere devam eder. Okuma\u00a0Grafi\u011findeki durumun ayn\u0131s\u0131n\u0131 sim\u00fcle eder.<\/span>
\nProgramlama k\u0131sm\u0131nda ise yine programlama grafi\u011finde oldu\u011fu gibi adresi yazar, data bilgisini data giri\u015fine uygular ve sonras\u0131nda CE pimini ayarlar. Her epromun CE giri\u015fi farkl\u0131 oldu\u011fundan ayn\u0131 datay\u0131 alsalar bile ayn\u0131 adresi alsalar bile CE arduino program\u0131 ile kontrol edilip eprom se\u00e7imi<\/strong> yap\u0131l\u0131r.
\nBelki bir \u00e7ok arduino kullan\u0131c\u0131s\u0131 bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 bilmiyordur. Burada DATA ba\u011flant\u0131s\u0131 i\u00e7in PORTD kullan\u0131ld\u0131. Digitalwrite kullan\u0131lmad\u0131. Tek tek pim ayar\u0131 yerine bu \u015fekilde kullanarak t\u00fcm bilginin, PORTD ye bir seferde yazmas\u0131 sa\u011fland\u0131. Bu \u00f6zellik arduinoda daha h\u0131zl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 sa\u011flar.
\nAyr\u0131ca pimleri tek tek de\u011fi\u015ftirirken bazen d\u0131\u015f devre farkl\u0131 bir komut ya da data gibi alg\u0131layabilir. Bundan dolay\u0131 8 bit =1 byte l\u0131kbilgi \u00e7\u0131k\u0131\u015fa aktar\u0131lacaksa bu tip bir komut kullanman\u0131z yerinde olur.<\/p>\n

Arduino ile Eprom Programlama ve Okuma devresi.<\/span><\/strong>\"\"<\/a>
\nProgram dosyalar\u0131n\u0131<\/span> buradan alabilirsiniz.\u00a0<\/a><\/strong><\/p>\n