{"id":2041,"date":"2021-03-07T19:26:10","date_gmt":"2021-03-07T16:26:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mikrobotik.com\/wp2\/?p=2041"},"modified":"2021-03-07T23:42:40","modified_gmt":"2021-03-07T20:42:40","slug":"arduino_pic_vs_3_kablo_ile_yuzlerce-anahtar-veya-role-kontrol","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mikrobotik.com\/wp2\/2021\/03\/07\/arduino_pic_vs_3_kablo_ile_yuzlerce-anahtar-veya-role-kontrol\/","title":{"rendered":"Arduino_PIC_vs_3 kablo ile y\u00fczlerce anahtar veya r\u00f6le kontrol"},"content":{"rendered":"

Arduino, PIC, Stm, Raspberry pi gibi kontrolc\u00fc entegreler veya kontrol kartlar\u0131nda pim say\u0131s\u0131 zaten k\u0131s\u0131tl\u0131 oldu\u011fundan, giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015f i\u015flemlerinde tasarruflu davranmam\u0131z gerekiyor. Mesela display s\u00fcr\u00fcc\u00fc olarak ya da led s\u00fcrmek i\u00e7in 74hc595 kullan\u0131labiliyor. 3 kablo ile \u00e7al\u0131\u015fan bu entegre, kulland\u0131\u011f\u0131\u00a0 haberle\u015fmeyle kontrol sistemlerinizde port \u00e7oklay\u0131c\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.
\nAyr\u0131ca benim yaz\u0131lar\u0131m aras\u0131nda I2C kullanarak I2C lcd mod\u00fcl ile port \u00e7oklay\u0131c\u0131 yaz\u0131m vard\u0131r okuyabilirsiniz.
\nI2C LCD mod\u00fcl ile port \u00e7oklay\u0131c\u0131 yaz\u0131s\u0131.\u00a0<\/a><\/strong>Bu I2C mod\u00fcl ile yap\u0131lan, \u00e7\u0131k\u0131\u015f ve giri\u015f olarak port \u00e7oklay\u0131c\u0131 i\u015flemidir.<\/p>\n

Bir de \u00e7oklu buton kontrol\u00fc vard\u0131r.
\n<\/span>Burada ANALOG ve D\u0130J\u0130TAL olarak kontrol mant\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131l\u0131r.
\nMesela Arduino LCD shield kullan\u0131lan projelerde, butonlar analog olarak kullan\u0131l\u0131r. Yani butonlar\u0131n basma durumuna g\u00f6re analog giri\u015fte bir de\u011fer olu\u015fur ve bu de\u011fere g\u00f6re hangi butona bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belli olur. ANALOG sistemlerde buton say\u0131s\u0131 fazla artt\u0131r\u0131lamaz \u00e7\u00fcnk\u00fc belli bir gerilim fark\u0131 olmal\u0131. Ya da hassas de\u011fi\u015fim alg\u0131lanabilmeli. Yine de bunun bir s\u0131n\u0131r\u0131 var ve kontrol i\u00e7in sat\u0131rlar uzay\u0131p gider. De\u011fer buysa bu butondur gibi bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yap\u0131lmaktad\u0131r.
\nDijitalde biraz daha \u00f6zg\u00fcrce se\u00e7im yapabiliriz \u00e7\u00fcnk\u00fc burada de\u011fer de\u011fil a\u00e7\u0131k kapal\u0131 ayr\u0131m\u0131 vard\u0131r. Fakat dijital sistemlerde de her pime 1 buton ba\u011flamak verimsiz olacakt\u0131r.<\/span> Bundan dolay\u0131 tarama sistemi kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/span> Bu tip \u00e7al\u0131\u015fma, yukar\u0131da linkini verdi\u011fim yaz\u0131da anlat\u0131lmaktad\u0131r.<\/span> Bu yaz\u0131da I2C lcd ekran mod\u00fcl\u00fc ya da ayn\u0131 entegrenin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 IO geni\u015fletme mod\u00fclleri var.
\nBu mod\u00fcller 16 IO pimine sahiptir ve bu mod\u00fcller u\u00e7 uca eklenerek 16 n\u0131n katlar\u0131 \u015feklinde \u00e7al\u0131\u015fabilecektir.<\/p>\n

Ben bu projede<\/strong><\/span> 3 kablo kullanarak ister 10 buton ister 100 buton isterseniz y\u00fczlerce buton ba\u011flayabilece\u011finiz bir se\u00e7enek sunmak istedim.<\/span> Tabii ki bu devrenin amac\u0131 sadece 1 buton hissetmek de\u011fil. birden fazla butonu ayn\u0131 tarama i\u00e7erisinde hissetmektir. \u00c7oklu buton kullanma deste\u011fi sa\u011fl\u0131yor.<\/span> Bunu yaparken sat\u0131r ve s\u00fctun tarama sistemini kullan\u0131yor.<\/p>\n

4017 entegresiyle hem sat\u0131r hem de s\u00fctun taramas\u0131 kullan\u0131l\u0131yor. INPUT ise 16 kanall\u0131 bir analog multiplexer( analog \u00e7oklay\u0131c\u0131) entegre kullan\u0131larak sa\u011flan\u0131yor.\u00a0 2 devre mevcut. Bu devrelerden biri 100 butonluk kontrol. Di\u011feri ise 180++ butonu kontrol edebilmektedir.
\nMultiplexer (analog \u00e7oklay\u0131c\u0131) devresini anlatt\u0131\u011f\u0131m bu yaz\u0131ya da g\u00f6z atabilirsiniz.\u00a0<\/a><\/strong><\/p>\n

Devre mant\u0131\u011f\u0131 \u015fu \u015fekildedir.<\/span><\/p>\n

\u00d6ncelikle arduino t\u00fcm sistemi RESET liyor. Daha sonras\u0131nda CLK pals\u0131n\u0131 g\u00f6nderiyor. Bu CLK pals\u0131 sat\u0131r 4017 entegresine sat\u0131r tarama yapt\u0131r\u0131yor. Sat\u0131r tarama bitince bu entegrenin CO \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 s\u00fctun entegresine CLK pals\u0131 veriyor ve s\u00fctun entegresi 1 kademe say\u0131yor. Her kademede 10 buton ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in 1 kademe ilerledi\u011finde di\u011fer 10 butonlu kontrol\u00fc haz\u0131rl\u0131yor. Bunu yaparken butonlar\u0131 GND ye ba\u011fl\u0131yor. Bu \u015fekilde i\u015flem s\u00fcr\u00fcyor.
\nTarama sistemi oldu\u011fundan birden fazla butona bast\u0131\u011f\u0131n\u0131zda bunu alg\u0131layabiliyor ve program\u0131n\u0131z buna g\u00f6re y\u00f6nlenebiliyor.
\nMesela bir klavye yapmak istediniz. Bu klavyede CTRL+SHIFT+C<\/span> gibi bir buton bas\u0131\u015f\u0131n\u0131 alg\u0131layabilirsiniz.<\/span>
\nCLK sinyali arduinodan \u00e7\u0131k\u0131nca, hem sat\u0131r taramaya gidiyor hem de analog multiplexer se\u00e7ici binary (ikili) sayaca gidiyor. Bir yandan buton kontrol edilirken bir yandan da hangi buton oldu\u011funu multiplekser entegresine belirtmi\u015f oluyoruz. Bu \u015fekilde multiplexer ile okudu\u011fumuz de\u011fer arduino INPUT giri\u015fine gider. Arduino, butonun bas\u0131l\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n

Program, 100 tu\u015f ve 180 tu\u015f i\u00e7in birbirinin ayn\u0131d\u0131r. Sadece hangi butondan sonra geri d\u00f6n\u00fclecek diye say\u0131 ayarlan\u0131r. 100 butonluda 10 s\u00fctun say\u0131laca\u011f\u0131 i\u00e7in 10 dan sonra ba\u015fa d\u00f6n diyebilece\u011fimiz say\u0131 10 olacakt\u0131r. 180 tu\u015flu devrede ise 2.\u00a0 4017 entegresi oldu\u011fundan, 19 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Her s\u00fctun 4017 entegresi 9 s\u00fctunu kontrol eder. Bunun sebebi ise 4017 entegrelerinin resetlendi\u011finde Q0 \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 HIGH seviyesinde olmas\u0131d\u0131r. Bu da tarama sistemini kar\u0131\u015ft\u0131racakt\u0131r. Bundan dolay\u0131 Q1-Q9 aras\u0131 aktif olarak kullan\u0131l\u0131r. Bu sistemle bakarsak, s\u00fct\u00fcn say\u0131s\u0131n\u0131 artt\u0131rmak i\u00e7in bir adet 4017 koyarsak bu devremize 90 buton ekleme yapaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n

Devrenin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 videoda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 anlatt\u0131m. Fakat INPUT k\u0131sm\u0131nda seri ba\u011flanm\u0131\u015f 3 diyot<\/span> vard\u0131 bunu anlatmam\u0131\u015ft\u0131m. Bunun sebebi ise dijital sistemlerde LOW seviyesi s\u0131f\u0131ra yak\u0131n olsa da 1 seviyesinin hissedilme geriliminin d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131d\u0131r. Bundan dolay\u0131 HIGH sinyalinde belli bir de\u011fer varsa HIGH olarak de\u011ferlendirilsin dedi\u011fimizde parazitik etkileri ortadan kald\u0131rm\u0131\u015f, ayr\u0131ca besleme d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnden dolay\u0131 d\u00fc\u015fen gerilimin yanl\u0131\u015f alg\u0131lanmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemi\u015f olaca\u011f\u0131z. Ben videoda g\u00f6rece\u011finiz gibi bunlar\u0131 bir anahtarla bypass ettim. Fakat ger\u00e7ek devrede sorun yarat\u0131rsa bu diyotlar\u0131 kullanabilirsiniz. Kullan\u0131rsan\u0131z 3 diyotun \u00fczerinde kalan gerilim 1,8V olaca\u011f\u0131 i\u00e7in bu de\u011ferden b\u00fcy\u00fck gerilim oldu\u011funda bunu HIGH olarak kabul et demi\u015f oluyoruz. A\u015fa\u011f\u0131daki resim bunu g\u00f6steriyor.
\n\"\"<\/a>
\nDevrede 1. S\u00fctun 4017 entegresinin solunda tek transist\u00f6rl\u00fc devre g\u00f6receksiniz. Bu devre asl\u0131nda kullan\u0131lan 7404 entegresinin 1 kap\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelen inverter (\u00e7evirici) devresidir. 100 tu\u015flu devrede kullan\u0131l\u0131yor 180 tu\u015flu devrede var ama kullan\u0131lm\u0131yor. A\u015fa\u011f\u0131daki resimde g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/span> NPN Transist\u00f6r kollekt\u00f6r \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 oldu\u011funda faz tersleyici olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f olur. Bu \u015fekilde bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda beyz ucuna HIGH sinyali gelirse transistor iletime ge\u00e7er ve kollekt\u00f6r LOW durumuna d\u00fc\u015fer. Beyz ucu LOW olursa Kollekt\u00f6r \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 HIGH seviyesinde olur. Ayn\u0131 inverter kap\u0131 devreleri gibi.<\/p>\n

\"\"<\/a>
\n100 ve 180 tu\u015flu devrede, sat\u0131r 4017 devresinin \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 kolayl\u0131k olsun diye resistor network (diren\u00e7 grubu ) ile ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r sizler ayr\u0131 diren\u00e7 kullanabilirsiniz. Normalde 10K butonlarda pull up direnci olarak yetmesine ra\u011fmen ben proteusta kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k oldu diye 22K kulland\u0131m. Ger\u00e7ek devrede 10K kullanabilirsiniz.<\/span><\/p>\n

Buton olarak denemelerde kolayl\u0131k olsun, \u00e7izim sadele\u015fsin diye, dip switch denilen s\u0131ra anahtarlar\u0131n\u0131 kulland\u0131m. Sizler anahtarlar\u0131 de\u011fi\u015fik tipte kullanabilirsiniz.<\/span>
\nTarama sistemi oldu\u011fundan \u00e7oklu anahtar giri\u015fi alg\u0131lanabildi\u011finden, baz\u0131 anahtarlar bas b\u0131rak baz\u0131lar\u0131 ise bas \u00e7ek tipi kal\u0131c\u0131 durum anahtarlar\u0131n\u0131 kullanabilirsiniz. (buton,micro switch, slide switch,pushbuton,dip switch gibi)<\/p>\n

Hatta bu anahtarlar yerine r\u00f6le kontaklar\u0131n\u0131 da kullanabilirsiniz.<\/span> D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn y\u00fczlerce r\u00f6le var ve siz hangisinin bas\u0131l\u0131 oldu\u011funu bulmak istiyorsunuz bu devreyle tek bir giri\u015ften hareket eden r\u00f6leyi ya da r\u00f6leleri tespit edebilirsiniz. Ayr\u0131ca \u015faseye ba\u011fl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan sens\u00f6rleri de kontrol edebilirsiniz.<\/p>\n

40160 entegresi ise binary counter (ikili say\u0131c\u0131d\u0131r). Bunun \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ise \u015fu \u015fekildedir.
\nA\u015fa\u011f\u0131daki ger\u00e7ekleme tablosundaki gibi bir \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 vard\u0131r. Her CLK palsi durum de\u011fi\u015ftirdi\u011finde 1 artarak devam eder. \u00d6nce reset durumu QaQbQcQd=0000 d\u0131r.
\nSonras\u0131nda tabloya g\u00f6re say\u0131m ba\u015flar.\"\"<\/a>
\nBu sayma i\u015flemi 0-15 aras\u0131d\u0131r. Analog multiplexer entegresinin hangi giri\u015fini ba\u011flayacaksan\u0131z onu se\u00e7mek i\u00e7in bir saya\u00e7t\u0131r.
\nAnalog multiplexer 16 kanall\u0131d\u0131r. Yani 16 giri\u015fi tek \u00e7\u0131k\u0131\u015fa s\u0131rayla ba\u011flar. Biz bunun 10 kanal\u0131n\u0131 kullan\u0131yoruz her sat\u0131r i\u00e7in 1 adet. \u0130sterseniz ve bulabilirseniz 10 kanall\u0131 analog \u00e7oklay\u0131c\u0131 da kullanabilirsiniz. Fakat baz\u0131 analog \u00e7oklay\u0131c\u0131lar giri\u015fleri tek \u00e7\u0131k\u0131\u015fa ba\u011flar. Baz\u0131lar\u0131 ise \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 \u00e7ift olur ve giri\u015flerin yar\u0131s\u0131n\u0131 birine di\u011fer yar\u0131s\u0131n\u0131 di\u011fer \u00e7\u0131k\u0131\u015fa ba\u011flar. Bundan dolay\u0131 multiplexer se\u00e7erken dikkatli olmal\u0131s\u0131n\u0131z datasheet lerine mutlaka bakmal\u0131s\u0131n\u0131z.<\/span> Yanl\u0131\u015f sipari\u015f edebilirsiniz.<\/p>\n

180 tu\u015flu devrede U2 entegresinin CO \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ba\u015fka bir 4017 nin CLK giri\u015fine gelmi\u015ftir. Bunun sebebi, 1. S\u00fctun entegresinin i\u015fi bitince ENABLE giri\u015fini HIGH seviyesine \u00e7\u0131karmak ve 2. S\u00fctun entegresinin ENABLE giri\u015fini LOW durumuna \u00e7ekerek gelecek olan CLK sinyallerinin 1. Entegre taraf\u0131ndan al\u0131nmamas\u0131n\u0131 sadece 2. Entegre taraf\u0131ndan al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. 3. 4017 entegresi koyarak, devreyi devam ettirmek istedi\u011finizde 1. Entegredeki gibi CO \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 ENABLE i\u00e7in kullan\u0131lan 4017 entegresinin CLK giri\u015fine ba\u011flayabilirsiniz. Fakat \u015funu da unutmayal\u0131m.<\/span>
\n2 entegrenin \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 ayn\u0131 CLK aya\u011f\u0131na ba\u011flanaca\u011f\u0131 i\u00e7in birer diyot ile ba\u011flaman\u0131z yerinde olur ya da birer invert\u00f6r duruma g\u00f6re ba\u011flanabilir. 2 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 birden tek bir CLK pimine, korumadan verirseniz entegre \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 di\u011fer entegreye direkt uygulan\u0131r ve \u00e7al\u0131\u015famaz duruma gelir. Ya da entegreler zarar g\u00f6rebilir. ( 3. Entegreye ihtiya\u00e7 olaca\u011f\u0131n\u0131 sanm\u0131yorum ama kullanmak isterseniz bu tip koruma y\u00f6ntemlerini deneyin. )<\/p>\n

Bir\u00e7ok yerde giri\u015f kontrol olarak kullanabilirsiniz. R\u00f6lelerde de kullan\u0131l\u0131r dedik. Bu devre \u00c7\u0131k\u0131\u015f devresi de\u011fildir. R\u00f6lelere kumanda etmez. R\u00f6le kontaklar\u0131ndan birini anahtar gibi kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131zda komut verilip kontaklar\u0131 \u00e7ektirilen r\u00f6lenin \u00e7ekip \u00e7ekmedi\u011fini anlaman\u0131z i\u00e7in kullanabilirsiniz. Yani geri bildirim olarak kullanabilirsiniz.<\/strong> Mesela Telekom sistemleri r\u00f6leler kullan\u0131r. Hangi r\u00f6leler \u00e7ekmi\u015f hangileri b\u0131rakm\u0131\u015f ya da enerji kesilse bile hangi r\u00f6le konta\u011f\u0131 yap\u0131\u015f\u0131k kalm\u0131\u015f bunlar\u0131 tespit edebilirsiniz. Daha bir \u00e7ok projede kullanabilirsiniz. Mesela uzaktan kumanda devresi ve bir adet attiny kulland\u0131n\u0131z. 3 kablo ile 100 tu\u015flu bir kumanda vericisi ger\u00e7ekle\u015ftirebilirsiniz. Attiny 8 bacakl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in pim sorunu daha fazlad\u0131r ve verimli kullan\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n

Bu tip devrelerde tarama i\u015flevi program\u0131n\u0131z\u0131 yava\u015flat\u0131yorsa,<\/strong><\/span> attiny ya da daha ucuz k\u00fc\u00e7\u00fck bir entegreyi tarama sistemi olarak kullanabilirsiniz. Burada toplanan tarama sonucu, de\u011fi\u015fiklik olmu\u015fsa seri port \u00fczerinden ana kontrol sistemimize aktar\u0131labilir. Bu bilgi gelesiye kadar ana kontrol sisteminiz kendi i\u015fleriyle me\u015fgul eder. RS232 den bilgi geldi\u011finde gerekli i\u015flemleri yapar ve kald\u0131\u011f\u0131 yerden kendi i\u015fine devam eder.<\/p>\n

T\u00fcm programlar ve devre \u00e7izimleri ile proteus \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015facak \u015fekilde github sitemde mevcuttur.
\nProteusun eski versiyonunu kulland\u0131\u011f\u0131mdan sizler yeni versiyon kullansan\u0131z dahi proteus \u015femalar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcp sim\u00fclat\u00f6r \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilirsiniz.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Yukar\u0131daki resmin pdf<\/span> dosyas\u0131 bu linktedir.\u00a0<\/a><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>
\nYukar\u0131daki resmin pdf<\/span> dosyas\u0131 bu linktedir.\u00a0<\/a><\/strong><\/p>\n

T\u00fcm programlar ve entegre datasheetlerine ait linkler bu adrestedir.<\/a><\/strong><\/p>\n

100 butonlu devre 1 adet pic12F1822 ile birlikte tarama sistemi fiyat\u0131 yakla\u015f\u0131k bu kadard\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

12F1822\u00a0 \u00a0 \u00a013TL
\n40160 binary say\u0131c\u0131 3TL
\n4017 entegre\u00a0 2 adet\u00a0 \u00a0 \u00a04TL
\n4067 multiplexer\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a07TL
\n74LS04 inverter entegre\u00a0 2,5TL
\nDiren\u00e7ler\u00a0 \u00a0toplam\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 1,5TL
\nToplam maliyet\u00a0 \u00a0 = 31TL +arduino<\/strong> <\/span>( Burada tarama i\u015flemini pic12F1822 yapacak arduinoya rs232 den bilgi verecek olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc. )
\n\u015eayet attiny ile tarama i\u015flemini yap\u0131p arduinoya RS232 ile bildirirsek 35TL civar\u0131nda bir maliyet olacakt\u0131r.\u00a0<\/span>
\nI2C 16 port IO geni\u015fletici mod\u00fcl ise ortalama 11TL dir.<\/span><\/strong> yukar\u0131daki maliyet 3 tane bu tip mod\u00fcl\u00fcn fiyat\u0131na denk geliyor. Sebebi ise 4017, 40160,74ls04 gibi entegrelerin \u00e7ok \u00fcretilmesi ve fiyatlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131. maliyeti artt\u0131ran attiny veya pic12f1822 de \u00e7\u0131kar\u0131rsan\u0131z ne kadar d\u00fc\u015f\u00fck maliyetle bu devreyi yapabilece\u011finizi g\u00f6rebilirsiniz.<\/p>\n