Besleme devreleri profesyonel veya amat\u00f6r elektronik\u00e7ilerin, vazge\u00e7ilmez bir el aletidir.<\/p>\n
Bu aletler \u00e7al\u0131\u015fma \u015fekli olarak ikiye ayr\u0131l\u0131r.
\na-) Sabit belli bir gerilim verenler.
\nb-) Bir de ayarlanabilir olanlar.<\/p>\n
Bunlarda kendi aras\u0131nda yap\u0131m \u015fekline g\u00f6re 2 ye ayr\u0131l\u0131r.
\n1-) SMPS olanlar,
\n2-) Trafo kullan\u0131larak gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc sa\u011flayanlar.<\/p>\n
Bu yaz\u0131mda bu konuyu detayl\u0131 bir \u015fekilde i\u015flemek istiyorum.<\/p>\n
Tabi bir aletin \u00e7al\u0131\u015fabilmesi i\u00e7in bir kaynak taraf\u0131ndan beslenmesi laz\u0131m. Bu kaynak pil, batarya, ak\u00fc veya evde ana \u015febeke olabilir. Lakin pil ve batarya blo\u011funun, kullan\u0131lacak cihaza uygun haz\u0131rlanmas\u0131 kolay oldu\u011fu halde, \u015febeke geriliminde, bu biraz daha zor. Bu Besleme devrelerinde iki \u00e7e\u015fit gerilim ba\u011flant\u0131s\u0131 vard\u0131r. \u00c7ok bilinen ise 220V mono faz denilen gerilimdir. Yani tek faz ve N\u00f6tr den olu\u015fan bir \u015febekedir. Benim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m mono faz 220 Volt oldu\u011fu i\u00e7in bundan sonraki s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en \u015femada hep 220 Volt olacak.<\/span> \u0130kinci teknik, SMPS denilen veya ona benzeyen teknikler. Yani 220 Voltu par\u00e7alayan palslar. S\u00f6z konusu benim devrem oldu\u011fu i\u00e7in ben Transformat\u00f6r kulland\u0131m. Kulland\u0131\u011f\u0131m trafo: 35 V\/A yani 35 Watt civar\u0131ndad\u0131r.<\/span> 3 \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 Trafonun \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ortadan 0 al\u0131narak yap\u0131lm\u0131\u015f. A\u015fa\u011f\u0131daki resimde bunu g\u00f6r\u00fcyorsunuz.<\/p>\n \u015eimdi benim besleme devresinin detay\u0131na gelelim.<\/span><\/p>\n Bu devre teknik dilinde, lineer yani d\u00fcz ayarlay\u0131c\u0131 manas\u0131na gelir. A\u015fa\u011f\u0131daki devre \u015femas\u0131nda, Bu teknikte gerilim elektronik devre taraf\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcyor ve ayarlan\u0131yor. Aradaki fark\u0131 bir g\u00fc\u00e7 transist\u00f6r\u00fc \u0131s\u0131ya \u00e7eviriyor.<\/p>\n \u015eimdi devrenin tarifi ve \u00e7\u0131k\u0131\u015fa kadar giden ak\u0131m\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 etkileri anlataca\u011f\u0131m.<\/span><\/p>\n Devre \u015femas\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi trafodan ald\u0131\u011f\u0131m 18 Volt do\u011frultulmu\u015f ak\u0131m\u0131 devrenin giri\u015fine veriyoruz. \u015eemada g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere giri\u015f \u00f6nce trist\u00f6r (SCR) ve r\u00f6le devresinden giriyor. Devrede bir de D4 zener diyotu var. Bu diyot\u2019un g\u00f6revi, a\u015f\u0131r\u0131 voltaj y\u00fckselmesine engel olmakt\u0131r. Gerilim ayarlamak i\u00e7in \u00e7ok say\u0131da entegre devre var. Onlar\u0131n hepsi benim \u015femama uyarlanabilir. Ama transist\u00f6r\u00fcn polaritesine dikkat etmek laz\u0131m<\/strong>. Ben \u00e7ok iyi tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m LM 317 kulland\u0131m. LM337 yanl\u0131\u015f hat\u0131rlam\u0131yorsam, Negatif \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 olan\u0131yd\u0131. Onunla da bir \u00e7al\u0131\u015fmam olmu\u015ftu.<\/p>\n T\u00fcm dosyalara<\/span> buradan ula\u015fabilirsiniz.\u00a0<\/a><\/strong><\/p>\n
\nSebebi prizdeki \u015febeke gerilimi 220 Volt\u2019un, cihaz\u0131n\u0131za uygun olmamas\u0131, yani gerilimin y\u00fcksek olmas\u0131. Bunun uygun olmas\u0131 i\u00e7in elektronik bir devreyi, cihaz\u0131n\u0131za uyacak hale getirmek laz\u0131m.
\nBunun i\u00e7in bir transformat\u00f6r kullan\u0131labilir. Transformat\u00f6rler, \u00e7\u0131k\u0131\u015ftaki sarg\u0131 say\u0131s\u0131na g\u00f6re istenen gerilimi ve ak\u0131m\u0131 verir. Fakat transformat\u00f6rden al\u0131nan ak\u0131m alternatiftir AC (A<\/strong>lternating C<\/strong>urrent), yani saniyede 50 kere pozitif ve negatif olarak de\u011fi\u015fir. Bunun, d\u00fcz olmas\u0131 yani devaml\u0131 DC (D<\/strong>irect C<\/strong>urrent) olmas\u0131 i\u00e7in, diyot veya k\u00f6pr\u00fc diyot gereklidir.
\nBununla birlikte DC ye \u00e7evirdi\u011fimiz gerilimi, kullanaca\u011f\u0131n\u0131z cihaz\u0131n gerilimine uygun bir zener diyot ve transist\u00f6r vas\u0131tas\u0131yla, cihaz\u0131n\u0131z\u0131 bozmayacak hale getirilmesini sa\u011flars\u0131n\u0131z.<\/p>\n
\nAvrupada ve T\u00fcrkiyede evlerde mono faz 220 Volt 50 Hz elektrik kullan\u0131l\u0131yor.
\nYeni yap\u0131lan binalarda da (three phase) yani 3 fazl\u0131 elektrik de vard\u0131r. Yine de evlerimize 220V olarak gelmektedir.
\nBu \u015fekilde 3 faz gelen \u015febekede 3 faz 1 n\u00f6tr bulunur. Her faz ile N\u00f6tr aras\u0131 220V olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, faydas\u0131 vard\u0131r. Evin kullan\u0131m\u0131n\u0131 3 faza b\u00f6lerek kullanmaktad\u0131r. Fazlar\u0131n 1 tanesi gitse de evin tamam\u0131 elektriksiz kalmaz. Fakat 3 faz genelde asans\u00f6r hatt\u0131nda kullan\u0131l\u0131r.
\nSaya\u00e7lar\u0131m\u0131z mono faz kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
\nBirinci teknik \u00e7ok eski ve son y\u0131llara kadar kullan\u0131ld\u0131. Transformat\u00f6rler pahal\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in ve baz\u0131 sebeplerden dolay\u0131, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca vazge\u00e7ildi.
\nBaz\u0131 yerlerde, y\u00fcksek g\u00fc\u00e7 isteyen devrelerde, transformat\u00f6rler hala kullan\u0131lmaktad\u0131r. Fakat transformat\u00f6rler elektri\u011fe ba\u011fl\u0131 oldu\u011funda cihaz\u0131n\u0131z kapal\u0131 bile olsa \u0131s\u0131nmaya devam ederler. Ayr\u0131ca g\u00fc\u00e7 ne kadar b\u00fcy\u00fck olacaksa o kadar fazla yer kaplarlar. G\u00fcr\u00fclt\u00fc oranlar\u0131 fazla olabilir. Yeni tip transformat\u00f6rlerde bunlar giderilmeye \u00e7al\u0131\u015fsa da yine de \u00e7ok gerekmedik\u00e7e kullan\u0131lmazlar.<\/p>\n
\nBu g\u00fcn teknoloji \u00e7ok ileri bir noktada. Bu i\u015fi k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ipler yap\u0131yor. Kare dalga palslar\u0131 ile bir MOSFET s\u00fcrerek par\u00e7alanan ak\u0131m\u0131, bir Trafo ile tekrar istenilen gerilime getiriyorlar. Yani k\u00fc\u00e7\u00fckte olsa yine bir trafo kullan\u0131l\u0131yor.
\nBu linkten inceleyebilirsiniz.<\/span> (https:\/\/www.elektrikport.com\/makale-detay\/smps-(anahtarlamali-guc-kaynagi)-nedir-elektrikport-akademi\/17070#ad-image-0<\/a> ) \u00a0<\/strong><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/github.com\/safaka123\/Mikrobotik_yazilarim\/blob\/main\/POWER_SUPPLY\/trafo_devre_p.JPG?raw=true\")
<\/a>
\nYani iki diyotla ba\u011flanarak 0 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re iki tane 18 Volt elde edilebilir ve \u00e7\u0131k\u0131\u015fta birle\u015febilir.
\nB\u00f6ylece amperi art\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. 0 kullan\u0131lmazsa 35 Volt almak m\u00fcmk\u00fcn ama o zaman Amperi 1A olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmek laz\u0131m.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/github.com\/safaka123\/Mikrobotik_yazilarim\/blob\/main\/POWER_SUPPLY\/devre_cizimi_p.JPG?raw=true\")
<\/a>
\nBunun i\u00e7in bu transist\u00f6rler bir so\u011futucuya ba\u011flanmal\u0131. En ak\u0131ll\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm, amper ve gerilim ihtiyac\u0131n\u0131z kadar trafo \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 sa\u011flanmal\u0131. Aradaki az olan gerilim fark\u0131n\u0131 kolayl\u0131kla \u0131s\u0131 olarak atabilirsiniz. Bu \u0131s\u0131n\u0131n ne kadar olaca\u011f\u0131 \u00e7ekece\u011finiz ak\u0131ma g\u00f6re de\u011fi\u015fir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu gerilim d\u00fc\u015fmesinin sebebi, G\u00fc\u00e7 transist\u00f6r\u00fcn\u00fcn i\u00e7erisindeki \u0130\u00c7 D\u0130REN\u00c7 tabir edilen diren\u00e7tir. T\u00fcm yar\u0131 iletkenler ak\u0131m ge\u00e7ti\u011finde \u0130\u00c7 diren\u00e7lerinden dolay\u0131 \u00fczerinde ge\u00e7en ak\u0131ma uygun bir gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc yarat\u0131r.<\/p>\n
\nGiri\u015fteki 0.22 Ohm direncin g\u00f6revi, \u00fczerinden bir ak\u0131m ge\u00e7ince, direncin her iki ucunda \u00f6l\u00e7\u00fclebilir bir gerilim olu\u015fturur. Bu gerilimi, ak\u0131m s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 olarak kullanmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.
\nBenim devremde bu 2 Amper \u00e7ekildi\u011finde 350 milivolt dur. Bu 350 mV, bir PNP transist\u00f6r ile kontrol edilerek, trist\u00f6r\u00fcn GATE ucuna iletilerek, a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131mda tetiklenmesini sa\u011flar ve devre kapan\u0131r. R\u00f6leye ba\u011fl\u0131 bir k\u0131rm\u0131z\u0131 Led yanar. Bu devrenin korumaya al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Tekrar \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in (reset) ana anahtar\u0131 kapay\u0131p a\u00e7mak yeterlidir. Orijinal \u015femada bir ba\u015fka transist\u00f6rle RESET d\u00fc\u011fmesi var. Ben kullanmad\u0131m.<\/span>
\nPNP ak\u0131m kontrol transist\u00f6r\u00fcne ba\u011fl\u0131 olan 5 kilo Ohm Pot. Ak\u0131m kontrol\u00fc olarak kullan\u0131labilir. Burada bu diren\u00e7 3 A olarak hesapland\u0131. Daha y\u00fcksek ak\u0131mlarda, bu Pot. 10 kilo Ohm olur.
\n0.22 Ohm dan gelen 18 Volt \u00a0ve ge\u00e7en ak\u0131m MJ2501 g\u00fc\u00e7 transist\u00f6r\u00fcne emet\u00f6rden girer.
\nR3 10 Ohm diren\u00e7ten \u00e7\u0131kan 18 Volt, LM 317 nin giri\u015finden ayn\u0131 yerde MJ2501 nin base ucuna ba\u011flan\u0131r. Bu diren\u00e7 den ak\u0131m \u00e7ekildik\u00e7e d\u00fc\u015fen gerilim, MJ 2501 tetikler ve \u00e7\u0131k\u0131\u015fta lm 317 nin ayarlad\u0131\u011f\u0131 gerilime uyar.
\nLm317 nin bu devrede zener vazifesi g\u00f6rmesi dikkat \u00e7ekici. BC 556 PNP transist\u00f6r\u00fc, alm\u0131\u015f oldu\u011fu
\n350 mV sinyali (akim fazla olunca y\u00fcksek olur) kolekt\u00f6re iletir. Burada bir filtre devresi var, elektrolitik kondansat\u00f6r ve diren\u00e7 filtresidir. Bu hat Trist\u00f6r\u00fcn gate ucuna ba\u011fl\u0131d\u0131r. Trist\u00f6rler resimdende anla\u015f\u0131labildi\u011fi gibi tetiklenebilen diyotlard\u0131r. Bunun i\u00e7in de gate denen kontrol giri\u015fi vard\u0131r.
\nDetay i\u00e7in datasheet\u2019e bakabilirsiniz.<\/span><\/p>\n
\nTransist\u00f6r ar\u0131za yaparsa giri\u015fteki gerilim 18 Volt\u2019u a\u015farsa trist\u00f6re \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in sinyal gider. Bilindi\u011fi gibi zenerler kendi geriliminden y\u00fcksek gerilimleri ge\u00e7irirler. Bu da devreyi korumay\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. Daha \u00f6nceleri zenerlerle ilgili bir videom vard\u0131 ama youtube daki kanal\u0131m\u0131 kaybettim.<\/p>\n