{"id":2593,"date":"2023-05-21T02:35:34","date_gmt":"2023-05-20T23:35:34","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mikrobotik.com\/wp2\/?p=2593"},"modified":"2024-04-06T14:06:29","modified_gmt":"2024-04-06T11:06:29","slug":"sayisal_devre_tasarimi_3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mikrobotik.com\/wp2\/2023\/05\/21\/sayisal_devre_tasarimi_3\/","title":{"rendered":"SAYISAL DEVRE TASARIMI_3 COUNTER_DEVIDER_ENCODER_DECODER_SHIFT REGISTER"},"content":{"rendered":"

 <\/p>\n

Say\u0131sal elektronik yaz\u0131 dizimin bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde COUNTERS, ENCODERS, DECODERS, DEVIDERS ve BCD – \u00a0DECIMAL d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fcler ile DECIMAL \u2013 BCD ve BINARY d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fcleri g\u00f6receksiniz. Ayr\u0131ca Seri – paralel ve paralel – seri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fcleri de g\u00f6receksiniz.<\/p>\n

Bu yazd\u0131\u011f\u0131m terimleri, T\u00fcrk\u00e7e olarak de\u011fil, \u0130ngilizce olarak \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.
\n\u00c7\u00fcnk\u00fc say\u0131sal elektronikte kullanaca\u011f\u0131n\u0131z komponent ve terimler, kataloglarda T\u00fcrk\u00e7e olarak kar\u015f\u0131n\u0131za \u00e7\u0131kmayacak. Counters= Say\u0131c\u0131lar olarak aran\u0131rsa sadece T\u00fcrk\u00e7e kaynaklar \u00e7\u0131kar ama kataloglarda bu isimde bulamayacaks\u0131n\u0131z.
\nVideoda al\u0131\u015fkanl\u0131k gere\u011fi, bazen \u0130ngilizce terimler veya T\u00fcrk\u00e7e terimler kullan\u0131l\u0131yor olabilir. Fakat sizler \u00f6ncelikle orijinal terimleri \u00f6\u011frenirseniz, sizin i\u00e7in kolayl\u0131k olacakt\u0131r.<\/p>\n

Bu yaz\u0131da 2 adet proteus dosyas\u0131nda bir\u00e7ok devre bulacaks\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc birbiriyle benzer i\u015f yapan bir \u00e7ok entegre g\u00f6rebilirsiniz. Bunlar\u0131n baz\u0131lar\u0131yla, \u00f6rnek vermek istedim. Tabii ki bu arada, aradaki farkl\u0131l\u0131klardan da bahsetmek istiyorum. Esas \u00f6nemli olan, say\u0131c\u0131 devre yapaca\u011f\u0131m dedi\u011finizde BCD mi? Binary mi? yaksa Decimal mi \u00e7\u0131k\u0131\u015f al\u0131nacak bunu ay\u0131rt etmeniz gerekir.<\/p>\n

\u00d6ncelikle Counters konusuna bakal\u0131m. Bu komponentler DECADE<\/span> denilen, ayn\u0131 zamanda BCD<\/span> denilen \u015fekilde 0-9 aras\u0131 say\u0131lar say\u0131l\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra Binary<\/span> say\u0131c\u0131lar ise 0-15 say\u0131s\u0131na kadar sayar.
\nBu \u015fekilde say\u0131c\u0131lar oldu\u011fu gibi Johnson decade counter<\/span>, denilen decimal \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 entegreler de vard\u0131r.<\/p>\n

Mesela 7490 entegresine bakal\u0131m. Bu entegre, DECADE counter olarak ge\u00e7er. Yani 0-9 aras\u0131 say\u0131lar\u0131 sayar. 7 segment display ile kullan\u0131l\u0131rsa 9 dan 0 a d\u00f6ner ve kolayl\u0131k sa\u011flar. Tabii ki bu d\u00f6n\u00fc\u015f sonras\u0131 zaman\u0131nda 2. bir g\u00f6sterge varsa, ona da bir y\u00fckseltmesini s\u00f6ylememiz gerekir. Yani 9-0 a d\u00f6nerken 2. Digit 1 olacakt\u0131r ve g\u00f6sterge 10 say\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6sterecektir. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn 2. Entegreye verilme i\u015flemi i\u00e7in bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f olmad\u0131\u011f\u0131ndan, 7490 entegresi 9 b=1001 say\u0131s\u0131na geldi\u011finde bir AND kap\u0131s\u0131 ile 1 olan u\u00e7lar birle\u015ftirilerek 2. Digit i\u00e7in CLK giri\u015fine uygulan\u0131r. Ya da 7490 entegresini 0-6 aras\u0131 says\u0131n dersek. O zaman 6=0110 say\u0131s\u0131ndaki 1 leri AND kap\u0131s\u0131na verip \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 MR dedi\u011fimiz Master Reset ucuna veririz ve 6 dan sonra s\u0131f\u0131ra d\u00f6ner.
\nBunun yan\u0131 s\u0131ra 7490 entegresinin \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 4 bit BCD oldu\u011fundan, biz decimal \u00e7\u0131k\u0131\u015f istiyorsak bunu 4028 entegresine vererek 10 adet decimal \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 elde ederiz.<\/p>\n

\"\"<\/a>
\nJohnson decade counter<\/span> dedi\u011fimiz entegre ise Decimal \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 bir say\u0131c\u0131d\u0131r. \u00d6rnek olarak bu entegreyi verebiliriz. 4017 entegresi pop\u00fcler bir y\u00fcr\u00fcyen \u0131\u015f\u0131k devresi entegresidir.<\/span><\/strong> Bu entegre \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131, her defas\u0131nda 1 tanesi HIGH olacak \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu \u015fekilde ba\u011fl\u0131 olan ledler s\u0131rayla yanar. CLK frekans\u0131n\u0131 da ayarlayarak h\u0131z\u0131n\u0131 ayarlayabilirsiniz.<\/p>\n

Counters konusunda de\u011fi\u015fik say\u0131c\u0131lar var demi\u015ftik. DECADE counter oldu\u011fu gibi BINARY say\u0131c\u0131larda vard\u0131r. \u015eekil olarak ilk bak\u0131\u015fta Decimal say\u0131c\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnse de B\u0130NARY olarak sayar.<\/p>\n

4514, 74154, 74159 bu entegrelerden baz\u0131lar\u0131d\u0131r. Bu entegreler aras\u0131ndaki fark resimde g\u00f6sterildi\u011fi gibi \u00e7\u0131k\u0131\u015f \u015feklidir. 1 tanesi LOW \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131, Bir tanesi HIGH \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131, Bir tanesi ise OPEN COLLECTOR \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/a>
\nBu \u00e7\u0131k\u0131\u015flara g\u00f6re Bir led ba\u011flamak istersek, 4514 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na<\/span> KATOT k\u0131sm\u0131 gelecek \u015fekilde ba\u011flarsan\u0131z. G\u00fc\u00e7 verildi\u011finde t\u00fcm ledler yanar.<\/span> Bundan dolay\u0131 se\u00e7ilen ledin yanmas\u0131 i\u00e7in ANOT k\u0131sm\u0131 4514 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelir.
\n74154 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na led ba\u011flamak istersek ve KATOT<\/span> k\u0131sm\u0131 74154 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na verilirse bu \u015fekilde se\u00e7ilen led yanar tersi durumda se\u00e7ilen led s\u00f6ner ve di\u011fer ledler yanar.
\n74159 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda ise OPEN COLLECTOR<\/span> \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 mevcuttur. Burada sadece se\u00e7ilen led GND ye ba\u011flan\u0131r. Bundan dolay\u0131 KATOT<\/span> k\u0131sm\u0131 bu entegrenin \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na gelecek \u015fekilde ba\u011flan\u0131r. Bu \u015fekilde dizilimde di\u011fer ledler s\u00f6n\u00fck kal\u0131r. Resimde OPEN COLLECTOR<\/span> ba\u011flant\u0131 \u015fekli g\u00f6r\u00fclmektedir.
\nBu tip \u00e7\u0131k\u0131\u015fta \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 sa\u011flayan transist\u00f6r VCC ye ba\u011fl\u0131 de\u011fildir. Sadece GND ye ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu ba\u011flant\u0131 sayesinde sadece se\u00e7ilen GND ye ba\u011flanm\u0131\u015f olur di\u011ferleri ise A\u00c7IK DEVRE<\/span> g\u00f6sterir.<\/p>\n

Bu entegrelerde olan giri\u015fler, isim olarak de\u011fi\u015febilir ya da eksik olabilir. E1 ve E2<\/span> olan u\u00e7lar Enable<\/span> u\u00e7lar\u0131d\u0131r. Bu u\u00e7lar ile t\u00fcm \u00e7\u0131k\u0131\u015flar kapat\u0131labilir. Yani giri\u015f de\u011fi\u015fse bile \u00e7\u0131k\u0131\u015f de\u011fi\u015fmez. Bundan dolay\u0131 entegre \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 buradan kontrol edilebilir. Bu baz\u0131 entegrelerde OE<\/span> de olabilir ya da STROBE STB<\/span> gibi u\u00e7lar da olabilir bunlar \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 kilitler ya da normal \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flarlar. MR=master resettir.<\/span>
\nMR: Counter entegrelerini istedi\u011finiz say\u0131dan geri d\u00f6nd\u00fcrme i\u015flemine de yarar.<\/p>\n

Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda dikkat edece\u011finiz bir ba\u015fka nokta ise, entegre giri\u015flerinde veya \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131nda bulunan \u201co\u201d \u015feklindeki yuvarlakt\u0131r. Bu normalde NOT kap\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f ve giri\u015flerinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. DE\u011e\u0130L anlam\u0131ndad\u0131r. Fakat entegre INPUT Giri\u015flerinde ve entegre \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131nda oldu\u011funda, ACTIVE LOW<\/span> demektir. Bunun anlam\u0131,<\/span> \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in LOW yani GND ye ba\u011flanmas\u0131 gerekir denmektedir.
\nEntegrelerde bazen kontroller HIGH ya da LOW durumuna g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bunu bu yuvarlaktan anlayabilirsiniz. Ya da DATASHEET dedi\u011fimiz dok\u00fcmanlardan bakabilirsiniz.
\nBazen a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmez ama \u00e7al\u0131\u015fma sinyal grafi\u011fi verildi\u011finde, orada da NET olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Datasheet okuma \u00f6nemli bir noktad\u0131r.<\/span> Kullanaca\u011f\u0131n\u0131z komponentleri \u00f6nce \u00e7al\u0131\u015fma \u015fekli ve sonras\u0131nda elektriksel \u00e7al\u0131\u015fma olarak incelemelisiniz. \u00a0\u015eayet DATASHEET okumay\u0131 bilmiyorsan\u0131z<\/span> BURADAN BA\u015eLAYAB\u0130L\u0130RS\u0130N\u0130Z<\/strong>.<\/a><\/p>\n

Bunlarla birlikte 12- 14 bit\u00a0 Binary counter var. Bu entegreler 4040 ve 4020 entegreleridir. Bu entegrelerden 4020 entegresine bakarsan\u0131z Q13 g\u00f6receksiniz. 12 \u00e7\u0131k\u0131\u015f oldu\u011funa g\u00f6re nas\u0131l Q13 olur.<\/span> Q13 varsa Q0 ile birlikte 14 bit say\u0131c\u0131 demektir. Biraz dikkat ederseniz 4020 entegresinde Q1 ve Q2 nin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebilirsiniz. 4020 entegresi 14 bit counter 4040 entegresi ise 12 bit counters olarak kullan\u0131l\u0131r. Hatta 24 bitlik devider entegresi de var. Bu entegredede baz\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015flar benzer \u015fekilde gizlenmi\u015f durumdad\u0131r. 4521 datasheet bilgisine bak\u0131n<\/strong><\/a>
\nAcaba neden entegreyi bu \u015fekilde yapt\u0131lar diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsan\u0131z okumaya devam edin.<\/p>\n

\"\"<\/a>
\nCOUNTERS entegreleri hem \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 farkl\u0131 \u015fekilde olan say\u0131c\u0131 entegreleridir hem de DEVIDERS denilen B\u00d6L\u00dcC\u00dc olarak \u00e7al\u0131\u015fma \u015fekillerinde kullan\u0131l\u0131r.<\/span>
\nNedir bu b\u00f6l\u00fcc\u00fc:<\/span> B\u00f6l\u00fcc\u00fc entegreler y\u00fcksek frekanslar\u0131n b\u00f6l\u00fcnerek daha k\u00fc\u00e7\u00fck frekanslarda \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na olanak sa\u011flar. Mesela 4Mhz bir kristaliniz var. Fakat PWM 100 Khz olmas\u0131 gerekir. Ya da bir entegre 1Mhz den fazla frekansta \u00e7al\u0131\u015fam\u0131yor ya da 1s lik saat frekans\u0131 gerekli olacakt\u0131r. O zaman bu COUNTERS entegreleri DEVIDER (B\u00f6l\u00fcc\u00fc) olarak kullan\u0131l\u0131r.
\nNas\u0131l kullan\u0131l\u0131r derseniz, yukar\u0131da anlatt\u0131\u011f\u0131m gibi belli bir say\u0131dan resetleyerek bu yap\u0131l\u0131r. Say\u0131c\u0131 entegre 0-9 aras\u0131nda say\u0131yor. Fakat ben elimdeki frekans\u0131 50 ye b\u00f6lmek istiyorum O zaman birinci entegre 10 a b\u00f6ler ikinci entegre de 5 e b\u00f6ler bu \u015fekilde her 10 saymada bir 2. Entegre 1 sayar ve bu \u015fekilde 5×10 say\u0131lm\u0131\u015f olur. B\u00f6l\u00fcc\u00fcler 1.entegre say\u0131s\u0131 x 2. Entegre say\u0131s\u0131 \u015feklinde gider. Bu \u00f6rnekteki gibi 5 x 10=50 ye b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr.
\nMesela RTC lerde kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z kristaller 32768 Khz frekans\u0131ndad\u0131r. Bu frekanstan 1s lik bir pals olu\u015fturmak istiyoruz. Yani 1Hz olu\u015fturaca\u011f\u0131z. Bunun i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki resimdeki gibi b\u00f6lme ayarlar\u0131z ve 1s lik pals \u00fcretmi\u015f oluruz.<\/p>\n

\u015eayet b\u00f6l\u00fcc\u00fc kullanmasak<\/span> ve 1s lik bir pals gerekse. Birka\u00e7 malzemeyle bir osilat\u00f6r yap\u0131labilir. Fakat bu tam 1 s \u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015fsa da malzeme toleranslar\u0131ndan dolay\u0131 hatal\u0131 olacakt\u0131r. \u015eayet 32768 Khz den 1 sn \u00fcretirseniz, hata pay\u0131 \u00e7ok daha az olacakt\u0131r. Hem de kristal kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in daha stabil olacakt\u0131r. Ayr\u0131ca bir devre i\u00e7erisinde birden fazla frekans kullan\u0131labilir. Bundan dolay\u0131 bunlar\u0131 ayarlamak i\u00e7in y\u00fcksek frekans\u0131, \u00e7e\u015fitli kademelerde b\u00f6lerek bu saat palslar\u0131n\u0131 sa\u011flayabiliriz.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a>
\nBunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra kendi kendine saymasa bile BCD ya da BINARY \u2013 DECIMAL d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc entegreler vard\u0131r. Bunlar da mikroi\u015flemciler ile \u00e7al\u0131\u015fmaya uygun entegrelerdir. Mesela mikroi\u015flemci 4 bit \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 kullanarak 10-16 adet \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 kontrol edebilir. Bu tip entegreler DECODER<\/span> entegreleridir.
\nCounters entegreleri hem sayar hem de Binary, BCD, Decimal \u00e7\u0131k\u0131\u015flara sahip olur.<\/span>
\nDecoder entegreleri Binary Ya da BCD giri\u015fine g\u00f6re Decimal \u00e7\u0131k\u0131\u015fa sahiptir.<\/span>
\n7442, entegresi bu tip entegredir. Bu entegre BCD giri\u015fi, Decimal \u00e7\u0131k\u0131\u015fa \u00e7evirir. Fakat buradaki durum bazen sizin i\u015finize gelmez. Her \u00e7\u0131k\u0131\u015f bir giri\u015f say\u0131s\u0131 ile ili\u015fkilendirildi\u011finden sadece 1 adet \u00e7\u0131k\u0131\u015f aktiftir. Yani burada ayn\u0131 anda 2 \u00e7\u0131k\u0131\u015fa birden bilgi g\u00f6nderemezsiniz.<\/span>
\nBu tip \u00e7al\u0131\u015fma devre tasar\u0131m\u0131n\u0131za uyarsa kullanabilirsiniz uymaz ise de\u011fi\u015fik konfig\u00fcrasyonlar i\u00e7in kap\u0131 devrelerini kullanabilirsiniz.<\/span><\/p>\n

\u015eayet giri\u015f Decimal ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f BCD ya da Binary olacaksa bu tip entegrelere ise ENCODER<\/span> entegreleri denir. Yine bunlarda da her decimal giri\u015f, bir binary say\u0131ya kar\u015f\u0131l\u0131k gelir. Yani 1. Anahtara bast\u0131\u011f\u0131n\u0131zda \u00e7\u0131k\u0131\u015flar sadece 0001 olacakt\u0131r.\u00a0 3. Anahtara bas\u0131ld\u0131ysa 0011 say\u0131s\u0131 elde edilecektir. 74147 entegresi, BCD \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 oldu\u011fundan 4 bit ve 9=1001 say\u0131s\u0131na kadar sayar. 74148 entegresi ise 3 bitlik \u00e7\u0131k\u0131\u015f oldu\u011fundan 7. Anahtara bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 111 olacakt\u0131r.<\/p>\n

Bu Proteus dosyas\u0131nda son counter tipini g\u00f6receksiniz. 30sn geri sayma devresi. Bu tip ise Belirlenen say\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131 sayma ve yukar\u0131 sayma i\u015flemidir. Bu \u00e7izimde 30 sn geri sayma devresi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 40193 entegresi pressetable UP\/DOWN Counter olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Burada 4 bitlik ba\u015flang\u0131\u00e7 say\u0131s\u0131 ayarlan\u0131r ve LOAD giri\u015fini HIGH yaparak, verdi\u011fimiz say\u0131y\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015fa y\u00fckleriz ve CLKD giri\u015finden verdi\u011fimiz saat pals\u0131 ile geri saymas\u0131n\u0131 sa\u011flar\u0131z.
\nDevre resminden de g\u00f6rece\u011finiz \u00fczere 4 bit 0-15 yani 16 ya kadar sayar. 30 say\u0131s\u0131n\u0131 elde etmek i\u00e7in 2. Entegrede kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1. Entegrede geri say\u0131m i\u015flemi bitti\u011finde TCD ucu HIGH olarak 2. Entegreye CLK olarak uygulan\u0131r. Giri\u015f de\u011ferleri 0001 1111=32 say\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelir. Yani 30 say\u0131s\u0131na geldi\u011finde 2. Entegrede s\u0131f\u0131rlanm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Di\u011fer kap\u0131 devreleri ise 30 a kadar sayd\u0131ktan sonra zaman a\u015f\u0131ld\u0131ysa BUZZER \u00e7ald\u0131rmak i\u00e7indir. En tepedeki buton, BUZZER \u00e7almas\u0131n\u0131 istiyorsan\u0131z kullan\u0131lacakt\u0131r. \u00c7al\u0131\u015f\u0131rken ses gelmesini istemeyebilirsiniz.
\nDevrenin solundaki anahtar ise \u00f6nce giri\u015fteki say\u0131n\u0131n LOAD<\/span> edilmesini sa\u011flar bu arada CLK pals\u0131n\u0131<\/span> durdurur. Anahtar a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise CLK pals\u0131 ba\u015flar<\/span>. \u00a0Devrede 74HC386 XOR kap\u0131s\u0131 kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. XOR entegresinin giri\u015fleri e\u015fit ise \u00e7\u0131k\u0131\u015f 0, e\u015fit de\u011filse \u00e7\u0131k\u0131\u015f 1 olacak \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. XNOR ise bunun tersi olacakt\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a>
\nBurada \u00c7\u0131k\u0131\u015flarda bulunan \u0130NVERTER kap\u0131lar\u0131 ise BUZZER \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in gereken \u00e7\u0131k\u0131\u015f terslemesini yapar.\u00a0 Bu \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n, illaki b\u00f6yle olmas\u0131 gerekmez. Siz kendi tasar\u0131m\u0131n\u0131zda daha az kap\u0131 devresi veya daha farkl\u0131 kap\u0131 devreleri kullanabilirsiniz. Benim verdi\u011fim \u00f6rnek devredir.
\nAyr\u0131ca bu devrede 30 dan yukar\u0131 yani 6. Biti devreye al\u0131rsan\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmaz.<\/span> \u00c7\u00fcnk\u00fc kap\u0131 devreleri ayarlan\u0131rken ve \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 sa\u011flan\u0131rken kullan\u0131lan yol, 8 bitlik say\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131 kapsam\u0131yor. Yani kendi \u00e7al\u0131\u015fman\u0131za g\u00f6re kendi tasar\u0131m\u0131n\u0131z\u0131 yapman\u0131z gerekir.<\/p>\n

\"\"<\/a>
\nAyr\u0131ca bu tip entegreleri kullanmadan da kendi Binary say\u0131c\u0131n\u0131z\u0131 J-K F \/ F entegresini kullanarak yapabilirsiniz.<\/p>\n

\"\"<\/a>
\nAyr\u0131ca 8 bit giri\u015fli 3 bit Binary \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 bir devreyi kap\u0131 devreleriyle kendiniz de olu\u015fturabilirsiniz.<\/p>\n

\"\"<\/a>
\nCOUNTERS \u00e7izim dosyas\u0131n\u0131<\/span> PDF olarak g\u00f6rebilirsiniz.<\/a>\u00a0<\/strong><\/p>\n

Bir di\u011fer Proteus \u015femas\u0131nda ise mikroi\u015flemci ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, tek piminden onlarca anahtar kontrol\u00fc yapabilece\u011finize dair \u00f6rnektir. Ayr\u0131ca kontroll\u00fc \u00e7\u0131k\u0131\u015f sa\u011flamak i\u00e7in bir y\u00f6ntemde bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

74273 entegresi ise size giri\u015f de\u011fi\u015fse bile \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n etkilenmemesini sa\u011flayacak bir kontrol sa\u011flayan
\nOCTAL D-TYPE FLIP-FLOP WITH CLEAR entegresidir. Bunu hat\u0131rlarsan\u0131z 2. Yaz\u0131mda kullanm\u0131\u015ft\u0131m. \u00c7\u0131k\u0131\u015f sadece ben istedi\u011fimde de\u011fi\u015fsin, giri\u015f zaman i\u00e7erisinde de\u011fi\u015febilir ama \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n stabil kalmas\u0131 gerekti\u011fi zamanlarda bunu kullanabilirsiniz. \u00a0Devre tasar\u0131mlar\u0131nda titre\u015fimsiz \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lmas\u0131 \u00f6nemlidir. Bu tip kilitlemeli devreler tasar\u0131m\u0131n\u0131zda kontrol\u00fc sa\u011flayacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
\nBununla birlikte devre \u015femas\u0131nda 74HC595\u00a0 Shift Register<\/span> entegresinin\u00a0 kullan\u0131m\u0131n\u0131 ve bununla birlikte 16 anahtar\u0131n ayn\u0131 anda bas\u0131larak tek bir hattan kontrol\u00fc yap\u0131labilir. Di\u011fer encoder ve decoder, devrelerinde birden fazla anahtara bas\u0131lam\u0131yordu.<\/span> Fakat bu \u015fekilde birden fazla anahtar kontrol\u00fc tek bir hat \u00fczerinden yap\u0131labiliyor.<\/p>\n

Bunu sa\u011flayan 74166 entegresi<\/span>. 8 bitlik bir giri\u015fe sahiptir ve bu giri\u015fleri tek bir seri hattan g\u00f6nderebiliyor. Bu bilgiyi devre \u015femas\u0131nda 74HC595 shift register ( yazma\u00e7 ) entegresiyle alabiliyoruz.<\/p>\n

\"\"<\/a>
\nDevre \u015femas\u0131 sadece 16 anahtar i\u00e7in yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan 74166 entegresinden 2 tane kullan\u0131ld\u0131.
\n\u00c7ok daha fazla anahtar kullan\u0131labilir. Ayn\u0131 entegre \u00e7o\u011falt\u0131larak.\u00a0<\/span>
\nNormalde bu bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f devresi olsa kar\u015f\u0131s\u0131nda ise Mikroi\u015flemci olsa CLK pals\u0131n\u0131 kontroll\u00fc olarak g\u00f6nderir ve seri bilgiyi kolayl\u0131kla alabilir. Fakat bu devrede Mikroi\u015flemci kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131ndan bir osilat\u00f6r kullan\u0131ld\u0131.
\nAyn\u0131 zamanda 16 bitlik bilgi gittikten sonra osilat\u00f6r\u00fcn de durmas\u0131 sa\u011fland\u0131. Bu \u015fekilde yanl\u0131\u015f bilgi gitmesi engellenmi\u015f oldu.<\/span>
\nSW1 anahtar\u0131 hem osilat\u00f6r\u00fc durdurur, hem de 74166 giri\u015findeki de\u011feri, \u00c7\u0131k\u0131\u015f registerine yazar. Bundan dolay\u0131 i\u015flemi ba\u015flatmak i\u00e7in SW1 kullan\u0131l\u0131yor.\u00a0 Giri\u015fteki anahtarlar\u0131n konumunu de\u011fi\u015ftirdikten sonra SW1 konum de\u011fi\u015ftirir ve LOAD i\u015flemi biter ve osilat\u00f6r CLK pals\u0131 entegrenin CLK giri\u015fine uygulan\u0131r. 1. Entegrenin SO=seri \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 2. Entegrenin SI giri\u015fine iletilir. Ve bu \u015fekilde
\n2. Entegrenin SO \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan 16 pals ile hem 1. Entegrenin \u00e7\u0131k\u0131\u015f bilgisi hem de 2. Entegrenin paralel anahtar giri\u015f bilgileri \u00e7\u0131kar.<\/p>\n

Normalde bunu bir mikroi\u015flemciye g\u00f6nderebiliriz. Fakat mikroi\u015flemci kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131ndan,
\nBurada seri haberle\u015fme i\u015flemini do\u011frulamak i\u00e7in 74HC595 ile seriyi, paralel bilgiye \u00e7evirerek giri\u015fte verdi\u011fimiz bilgilerin \u00e7\u0131k\u0131\u015ftan al\u0131nabildi\u011fini g\u00f6rebiliriz.<\/p>\n

Devre stabilitesi, osilat\u00f6r devresinin do\u011fru zamanda \u00e7\u0131k\u0131\u015fa bilgiyi yans\u0131tmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn. Mikroi\u015flemci olsa, dedi\u011fimiz gibi program ile daha kolayl\u0131kla bu bilgileri alabiliriz<\/span>.<\/p>\n

Zaten t\u00fcm bu say\u0131sal devre tasar\u0131m\u0131 yaz\u0131lar\u0131n\u0131n amac\u0131 da bu. Yani Arduino ile onlarca anahtar\u0131 kolayl\u0131kla kontrol etmek, onlarca \u00e7\u0131k\u0131\u015f devresine kolayl\u0131kla komut vermek.
\nBunu yaparken de ARDUINO nuzu bir orkestra \u015fefi gibi kullanmak<\/span> Yani kullan\u0131lacak pimleri verimli olarak kullanmak da diyebiliriz.<\/span>
\nSadece arduino de\u011fil, di\u011fer mikro denetleyicilerle bile kolayl\u0131kla d\u0131\u015f devreleri kontrol etmek m\u00fcmk\u00fcn. \u00d6nceki yaz\u0131lar\u0131mda zaman zaman bu konulara de\u011finerek Hat \u00e7oklay\u0131c\u0131 devreleri anlatm\u0131\u015ft\u0131m. SPI ve I2C ya da seri haberle\u015fmeleri kullanarak bunlar\u0131 yapabiliyordunuz.
\n\u015eimdi ise bir seviye yukar\u0131 \u00e7\u0131karak, kendi kendini kontrol eden yan devreler<\/span> ile Arduinonun zaman\u0131n\u0131 fazla \u00e7almadan devaml\u0131 kontrol etmesini sa\u011flayabiliriz. D\u0131\u015f devre kendi kontrollerini yapar ve problem olursa mikrodenetleyicilere haber verir. Bunu sa\u011flayacak olanlar da mant\u0131ksal devrelerdir.<\/p>\n

74HC595 pop\u00fcler bir entegredir ve kolayl\u0131kla kontrol edilebilir. K\u00fct\u00fcphaneye bile gerek yoktur. Hatta Kolayl\u0131kla Karakter LCD bile kontrol edebilirsiniz.
\nBu yaz\u0131m\u0131 okursan\u0131z 74HC595 hakk\u0131nda bilgileri de alabilirsiniz<\/a><\/strong>.<\/p>\n

Paralel seri devrenin<\/span> \u00c7izimini buradan PDF olarak g\u00f6rebilirsiniz.<\/a><\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

T\u00fcm \u00e7izimlere<\/span> buradan ula\u015fabilirsiniz.<\/a><\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Video_1 : COUNTERS_ENCODERS_DEVIDERS_DECODERS<\/span><\/strong><\/p>\n