{"id":556,"date":"2018-11-25T22:51:28","date_gmt":"2018-11-25T22:51:28","guid":{"rendered":"http:\/\/mikrobotik.com\/wp2\/?p=556"},"modified":"2023-04-07T10:18:59","modified_gmt":"2023-04-07T07:18:59","slug":"direncler-ve-ohm-kanunu-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mikrobotik.com\/wp2\/2018\/11\/25\/direncler-ve-ohm-kanunu-2\/","title":{"rendered":"Diren\u00e7ler ve Ohm Kanunu -2"},"content":{"rendered":"

Birinci b\u00f6l\u00fcmde direncin tan\u0131m\u0131n\u0131 ve \u00e7e\u015fitlerini g\u00f6rd\u00fck.
\nBirinci derse buradan ge\u00e7ebilirsiniz.\u00a0<\/strong><\/a>
\nBunu nas\u0131l kullanaca\u011f\u0131z, nerelerde kullanaca\u011f\u0131z.
\n\u00d6ncelikle ge\u00e7en b\u00f6l\u00fcmde ak\u0131m nedir demi\u015ftik burada ise gerilim nedir diyece\u011fiz. Bu \u00fc\u00e7l\u00fc birbirinin ayr\u0131lmaz par\u00e7as\u0131d\u0131r.
\nGerilim (Birimi VOLT) :\u00a0Volt, elektrikte kullan\u0131lan potansiyel fark birimidir. Bir ohm’luk bir diren\u00e7 \u00fczerinden, bir amper’lik elektrik ak\u0131m\u0131 ge\u00e7mesi halinde direncin iki ucu aras\u0131ndaki gerilim bir volttur. Bu a\u015fa\u011f\u0131daki hesaplamalarla elde edilebilir. Potansiyel fark dedi\u011fimizde bunu a\u00e7\u0131klamam\u0131z laz\u0131m. \u015eehir \u015febekesi AC 220V diyoruz. Bunu nereye g\u00f6re \u00f6l\u00e7\u00fcyoruz. N\u00f6tr dedi\u011fimiz uca g\u00f6re \u00f6l\u00e7\u00fcyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc evlerimizde tek faz kullan\u0131l\u0131yor. \u015eayet imkan\u0131n\u0131z olsa iki faz aras\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7seniz 380V oldu\u011funu g\u00f6rebilirsiniz. Bu da bizim referans noktas\u0131na g\u00f6re potansiyel fark dedi\u011fimiz \u015feydir.<\/p>\n

OHM kanununun \u00f6zeti a\u015fa\u011f\u0131dad\u0131r.<\/strong> Altlar\u0131ndaki i\u015flemler hesaplamada kullanabilece\u011finiz form\u00fcllerdir. Hangisi bilinmiyorsa onu form\u00fclle bulabilirsiniz.
\nDiyelimki elimizde bir led var ve 5V luk bir gerilimle beslemek istiyoruz. Biliyoruz ki LED 3V \u00fczerinde bozulur. O zaman bizim yapmam\u0131z gereken aradaki 2V luk fark\u0131n bir diren\u00e7 \u00fczerinde d\u00fc\u015fmesini sa\u011flamak ve ledin zarar g\u00f6rmemesini sa\u011flamak. A\u015fa\u011f\u0131daki hesaplamalardan yola \u00e7\u0131karak diren\u00e7 de\u011ferimizi hesaplayabiliriz.
\n\"\"
\nBu \u00fc\u00e7gen bize OHM kanunu \u00f6zetler. Altlar\u0131ndaki ili\u015fkileri kullanarak hangisi bize laz\u0131msa onu bulabiliriz.
\nOHM kanununun geni\u015fletilmi\u015f \u00f6zeti budur. Burada P olan g\u00fc\u00e7 t\u00fcr. Birimi WATT d\u0131r. Buradaki ili\u015fkilendirmeleri kullanarak, Direncin ka\u00e7 watt olaca\u011f\u0131n\u0131 da bulabilirsiniz.<\/strong>
\n\"\"
\nDiren\u00e7lerin ba\u011flanma \u015fekilleri:<\/strong>
\nBazen elimizde uygun diren\u00e7 bulunmaz. Yenisini sat\u0131n almak da istemiyoruz. diren\u00e7leri seri \u00a0ve paralel ba\u011flayarak gereken direnci elde edebiliriz.
\n\"\"<\/p>\n

Yukar\u0131daki \u015fekilde ba\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda istedi\u011finiz de\u011feri elde edemiyorsan\u0131z farkl\u0131 kombinasyonlarda yapabilirsiniz.
\nSeri ba\u011flamak istedi\u011finizde diren\u00e7 de\u011ferlerini toplars\u0131n\u0131z ve toplam direnci bulursunuz.
\nRtoplam<\/sub> = R1<\/sub> + R2<\/sub> + R3<\/sub> + R<\/strong><\/span>4<\/span>
\n<\/strong><\/sub>mesela 10K civar\u0131nda bir diren\u00e7 elde edeceksiniz elinizde 2.2K diren\u00e7 var. ve 1.2K diren\u00e7 var. Buna g\u00f6re de\u011ferleri toplayarak 10K elde etmeye \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m. 4 adet 2.2K +1 adet 1K2= 10K elde ederiz.
\nParalel ba\u011flamak istedi\u011fimizde ise toplam de\u011fer en k\u00fc\u00e7\u00fck diren\u00e7ten daha d\u00fc\u015f\u00fck olacakt\u0131r.
\nBunun form\u00fcl\u00fc : Rtoplam<\/sub><\/strong><\/span>\u00a0= 1 \/ ( 1 \/ R1 + 1 \/ R2 + 1 \/ R3+ 1 \/ R4 )\u00a0<\/strong><\/span>
\nBurada hesap yapmak istedi\u011fimizde diren\u00e7 de\u011ferlerini yerine koyup hesaplar\u0131z. Bunun bize avantaj\u0131 ne derseniz ondal\u0131kl\u0131 de\u011ferler \u00e7\u0131kabiliyor, bu da bize hassas i\u015flerde bu tip ba\u011flant\u0131lar\u0131n faydas\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.
\n\"\"\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n


\nYukar\u0131daki gibi kombinasyonlar ile istedi\u011fimiz diren\u00e7 de\u011ferine yak\u0131n de\u011feri elde edebiliriz.<\/span>
\nA\u015fa\u011f\u0131daki tabloda ise hesaplanm\u0131\u015f 2 diren\u00e7li paralel diren\u00e7lerin de\u011ferini g\u00f6r\u00fcyorsunuz. \u00a0Ayr\u0131ca tablonun sol taraf\u0131nda bulunan de\u011ferler standart \u00fcretilen diren\u00e7 de\u011ferlerinden baz\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. yani 11K sat\u0131n almak isteseniz alamazs\u0131n\u0131z. ancak 11K y\u0131 seri ve paralel birle\u015ftirme kullanarak \u00fcretebilirsiniz.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Diren\u00e7leri seri paralel ba\u011flad\u0131k devrede nas\u0131l kullanaca\u011f\u0131z. Bunun i\u00e7in \u00f6ncelikle devremizde ne kadarl\u0131k bir besleme gerilimi var buna bakar\u0131z. Kullanaca\u011f\u0131m\u0131z komponentin maksimum ak\u0131m\u0131n\u0131 dikkate alarak devreden ge\u00e7en ak\u0131m\u0131 s\u0131n\u0131rlayabiliriz.<\/p>\n

Her devre yap\u0131mc\u0131s\u0131 kendine has hesab\u0131 ile diren\u00e7lerini temin eder. Baz\u0131lar\u0131 \u00f6rnek devrelerden, baz\u0131lar\u0131 ba\u015fkalar\u0131ndan g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fekilde bunu yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. En iyisi diren\u00e7 de\u011ferini hesaplamak i\u00e7in besleme gerilimini ve o devrede bulunan di\u011fer komponentlerin \u00e7al\u0131\u015fma gerilimlerini bilmektir. Buna g\u00f6re \u00a0diren\u00e7 de\u011ferini hesaplars\u0131n\u0131z.<\/p>\n

Diren\u00e7ler her zaman seri devrelerdeki gibi ak\u0131m s\u0131n\u0131rlamak i\u00e7in de\u011fil ba\u015fka ama\u00e7larla da kullan\u0131l\u0131rlar. Elbette g\u00f6revi bulundu\u011fu yerde ak\u0131m s\u0131n\u0131rlama g\u00f6revidir fakat bu g\u00f6reviyle birlikte ba\u015fka g\u00f6revleri de g\u00f6r\u00fcrler. Ba\u011flant\u0131 \u015fekillerine g\u00f6re adland\u0131r\u0131labilirler.
\n\u00d6zellikle Mikroi\u015flemciler ile kullan\u0131l\u0131rken bu \u00f6zelliklerine ihtiyac\u0131n\u0131z olacak.<\/strong>
\nPull Up ve Pull Down Kullanma \u015fekli.
\n\"\"Burada g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi direncin bir ucu +Vcc (besleme gerilimi) ye ba\u011fland\u0131\u011f\u0131nda di\u011fer ucu ise output dedi\u011fimiz \u00e7\u0131k\u0131\u015fa gidiyorsa buna Pull Up direnci diyoruz. \u015eayet Bir ucu GND ( \u015ease) ucuna ba\u011fland\u0131ysa di\u011fer ucu Output dedi\u011fimiz \u00e7\u0131k\u0131\u015fa ba\u011fland\u0131ysa Bu ba\u011flant\u0131ya da Pull Down ba\u011flant\u0131 denir. Bu diren\u00e7ler i\u00e7in pratikte 4K7 – 10K aras\u0131 kullan\u0131lsa da Ger\u00e7ekte kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u015flemci ya da entegrenin giri\u015f ak\u0131m\u0131na uygun hatta besleme geriliminize uygun bir hesap yapman\u0131z gerekmektedir. Bundan dolay\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z komponentlerin datasheet denilen el kitap\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 bulup okuman\u0131z yerinde olacakt\u0131r. Mesela I2C ileti\u015fim kullanmak istediniz. Burada 100Khz frekansa kadar 10K sorun yaratmasa da 400Khz de haberle\u015fme yap\u0131lacaksa bu kez 4K7 gibi bir de\u011fer kullanman\u0131z gerekebilir. Kendinizi g\u00fcvende hissetmek istedi\u011finizde 10K diren\u00e7 koyup ge\u00e7ebilirsiniz fakat bu da 3.3V luk bir devre kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131zda size sorun olabilecektir.<\/p>\n

PULL UP Diren\u00e7 :<\/strong> \u00a0Bu tip ba\u011flant\u0131 mikroi\u015flemci ya da Logic denilen mant\u0131k kap\u0131lar\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Baz\u0131 entegreler giri\u015f u\u00e7lar\u0131na bir voltaj vermemizi beklerler. O zaman entegrelerin giri\u015f u\u00e7lar\u0131 1 seviyesi yani voltaj var diye alg\u0131layabilece\u011fi seviyeye ula\u015f\u0131r. Bu \u015fekilde bulunan yerlerde Pull Up direnci kullan\u0131lmas\u0131 gerekir. ( \u00d6zellikle entegrelerde giri\u015f ucu varsa bu u\u00e7lar bo\u015f b\u0131rak\u0131lamaz. B\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 taktirde o andaki durumu belli olmad\u0131\u011f\u0131ndan yan\u0131lt\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 olabilir. ) Bu sebeple bo\u015ftaki u\u00e7lar gnd ye ya da +vcc ye ba\u011flan\u0131r.
\nBazen de baz\u0131 programlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in pull up diren\u00e7leri gerekebilir. I2C dedi\u011fimiz haberle\u015fme sistemlerinde SDA ve SCL bacaklar\u0131 kullan\u0131l\u0131r. Bu bacaklara mutlaka pull up diren\u00e7leri ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. ( Baz\u0131 devre \u015femalar\u0131nda g\u00f6rmeyebilirsiniz ya devre \u015femas\u0131na koymay\u0131 unutmu\u015flard\u0131r ya da kulland\u0131klar\u0131 mod\u00fcllerde bu diren\u00e7ler standart olarak ba\u011fl\u0131d\u0131r.)
\nMesela B\u00f6yle bir sistem d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Bu sistemde anahtar kapand\u0131\u011f\u0131nda \u00a0giri\u015f s\u0131f\u0131r dedi\u011fimiz seviyede olacakt\u0131r. Fakat anahtar a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda oradaki giri\u015f ka\u00e7 volt olacak. s\u0131n\u0131r\u0131n alt\u0131ndaysa yine sanki anahtar kapanm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcp \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 s\u0131f\u0131r yapacak ki bu da yanl\u0131\u015f bir sonu\u00e7tur. buraya 2. resimdeki gibi pull up diren\u00e7leri konuldu\u011funda bu hatalar olmayacakt\u0131r.
\n\"\"\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

PULL DOWN Diren\u00e7 :<\/strong>Pull Up diren\u00e7le ayn\u0131 sebeplerle kullan\u0131lmaktad\u0131r. Sizin, devreyi nas\u0131l kurdu\u011funuza ve giri\u015f seviyesini nas\u0131l sabitlemek istedi\u011finize ba\u011fl\u0131d\u0131r.\u00a0
\n<\/strong><\/p>\n

Gerilim b\u00f6l\u00fcc\u00fc olarak kullanma :<\/strong> \u00a0Diren\u00e7ler birbiriyle seri ba\u011flanarak gerilim b\u00f6l\u00fcc\u00fc olarak da kullan\u0131l\u0131rlar. a\u015fa\u011f\u0131daki devre bunu g\u00f6stermektedir.
\n\"\"Bu devre ile besleme gerilimini kullan\u0131lan diren\u00e7lerin de\u011ferlerine g\u00f6re b\u00f6ler. Output yazan yerdeki \u00a0\u00e7\u0131k\u0131\u015f voltaj\u0131 toplam devreden ge\u00e7en ak\u0131ma g\u00f6re ve R2 direncine g\u00f6re de\u011fi\u015fir. her iki diren\u00e7 te 10K olsun. V+ gerilimi 10V olsun. Output k\u0131sm\u0131ndan al\u0131nacak gerilim 5V tur. Bu \u015fekilde b\u00f6l\u00fcp devremi beslerim derseniz problem \u00e7\u0131kabilir. Daha \u00f6nce dedi\u011fimiz gibi Gerilim, Ak\u0131m, Diren\u00e7 bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr diye. Bundan dolay\u0131 output k\u0131sm\u0131ndan akacak olan ak\u0131m\u0131 da R1 belirler. Hesaplama yaparken bunlar\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurman\u0131z gerekmektedir. Vs yazan yer resimdeki V+ d\u0131r<\/strong>\u00a0V1 ve V2 hesaplar\u0131 \u015fu \u015fekildedir.\u00a0V2<\/sub> = Vs<\/sub> R2<\/sub> \/ (R1<\/sub> + R2<\/sub>)
\nV1<\/sub> = Vs<\/sub> R1<\/sub>\/ (R1<\/sub> + R2<\/sub>)
\nDevrenin \u00e7al\u0131\u015fma animasyonunu buradan g\u00f6rebilirsiniz. sa\u011f taraftaki resistance yazan yerden diren\u00e7 de\u011ferini de\u011fi\u015ftirerek \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 g\u00f6zlemleyebilirsiniz.
\nAnimasyon \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/strong><\/a><\/p>\n

R-2R diren\u00e7 dizisiyle \u00c7oklu anahtar alg\u0131lama<\/strong>. \u00a0Bu gerilim b\u00f6l\u00fcc\u00fc \u00f6zelli\u011fi kullan\u0131larak \u00e7e\u015fitli gerilim de\u011ferleri elde edilirse bunu bir analog giri\u015fe uygulad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda hangi anahtar\u0131n aktif oldu\u011funu bulabilirsiniz. Bu R-2R denmesinin sebebi de\u011ferler birbirinin 2 kat\u0131 olarak se\u00e7ilmesi. Bu \u015fekilde gerilimler aras\u0131 mesafenin fazla olmas\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. mesela 0.5V 1V 2V gibi. A\u015fa\u011f\u0131daki devre arduino temelli bir devredir. analog giri\u015fini kullanarak tek analog giri\u015fe sadece diren\u00e7 ve anahtar koyarak birden fazla anahtar giri\u015fi alg\u0131lamay\u0131 g\u00f6steriyor.
\n\"\"\"\"Bu \u015fekilde kullanarak da bir analog sinyal \u00fcretebilirsiniz. Mesela 4 bitlik bir say\u0131c\u0131 uca bu devreyi ba\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekil olu\u015facakt\u0131r. Programlama yaparken i\u015finize yarayabilir. DAC (Dijital Analog \u00e7evirici) olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. 4 bitlik say\u0131c\u0131 dijital \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 diren\u00e7leri gerilim b\u00f6l\u00fcc\u00fc \u015feklinde kullanarak analog sinyale \u00e7evirebilirsiniz.
\n\"ba\u015fparmak<\/p>\n

 <\/p>\n

LDR yi nas\u0131l kullanabiliriz.<\/strong> LDR \u0131\u015f\u0131kla direnci de\u011fi\u015fen elemand\u0131. Burada LDR nin \u0131\u015f\u0131ks\u0131z ve I\u015eIK alt\u0131ndaki direncini bilmemiz gerekir buna g\u00f6re de yan\u0131na koyaca\u011f\u0131m\u0131z direncin de\u011ferini OHM kanununa g\u00f6re hesaplayabiliriz.
\nArduino ile I\u015f\u0131\u011f\u0131 alg\u0131lamak isterseniz b\u00f6yle bir devre ile yapabilirsiniz. Tabii ki diren\u00e7 de\u011ferlerini hesaplay\u0131p istedi\u011finiz \u0131\u015f\u0131k da devreye girmesini sa\u011flayabilirsiniz. Ya da De\u011fi\u015fken diren\u00e7 dedi\u011fimiz Potansiyometreyi R1 direnci yerine ba\u011flay\u0131p hassasiyet ayar\u0131 yapabilirsiniz.
\n\"\"<\/p>\n

Termist\u00f6r nas\u0131l kullan\u0131l\u0131r. :<\/strong> Termist\u00f6r s\u0131cakl\u0131k ile de\u011feri de\u011fi\u015fen diren\u00e7 demi\u015ftik. LDR gibi bir devre kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6receksiniz. Asl\u0131nda ikiside direncinin de\u011fi\u015fimine g\u00f6re \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndaki gerilimi de\u011fi\u015ftiriyor biri \u0131\u015f\u0131k ile biri \u0131s\u0131 ile. Termist\u00f6r s\u0131cakl\u0131k g\u00f6stergelerinde kullan\u0131lsa da dijital s\u0131cakl\u0131k sens\u00f6rlerindeki gibi s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 size belirtmez. Sadece \u0131s\u0131 ile direncin de\u011fi\u015fimine ba\u011fl\u0131 olarak sizin geriliminizi b\u00f6lerek \u00e7\u0131k\u0131\u015f gerilimini analog olarak de\u011fi\u015fmesini sa\u011flar. Bunu analog giri\u015fe ba\u011flay\u0131p gelen gerilimin ka\u00e7 derece s\u0131cakl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131l\u0131k geldi\u011fini hesaplars\u0131n\u0131z.
\n\"\"<\/p>\n

Varist\u00f6r Nas\u0131l kullan\u0131l\u0131r :<\/strong> Varist\u00f6r y\u00fcksek seviyeli gerilimlerde devreyi korur demi\u015ftik. Bunun i\u00e7in gerilimin ilk giri\u015f yerine konur. Bunu koydu\u011funuzda y\u00fcksek gerilim geldiyse k\u0131sa devre olur. E\u011fer 220V luk \u015febeke gerilimine konulduysa ana devreyi korur ama k\u0131sa devre oldu\u011fundan dolay\u0131 220V k\u0131sa devre olmu\u015f demektir ve patlama olacak demektir. Bunun i\u00e7in devredeki gibi seri bir sigorta konulmas\u0131 tavsiye olunur. S20K 250V yazan varist\u00f6r 250V tun \u00fczerindeki gerilimleri kendi \u00fczerinden ge\u00e7irerek devreyi korur.
\n\"\"<\/p>\n

Birinci derse buradan ge\u00e7ebilirsiniz.\u00a0<\/strong><\/a><\/p>\n

T\u00dcM DOK\u00dcMANLARA\u00a0BURADAN ULA\u015eAB\u0130L\u0130RS\u0130N\u0130Z.<\/a>\u00a0<\/strong><\/p>\n