{"id":906,"date":"2019-01-04T15:06:10","date_gmt":"2019-01-04T15:06:10","guid":{"rendered":"http:\/\/mikrobotik.com\/wp2\/?p=906"},"modified":"2023-04-07T12:31:16","modified_gmt":"2023-04-07T09:31:16","slug":"transformersiz-guc-kaynaklari-transformerless-power-supply","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mikrobotik.com\/wp2\/2019\/01\/04\/transformersiz-guc-kaynaklari-transformerless-power-supply\/","title":{"rendered":"Transformersiz G\u00fc\u00e7 Kaynaklar\u0131. (Transformerless power supply)"},"content":{"rendered":"\r\n

\u00d6ncelikle \u015funu belirtmeliyim ki y\u00fcksek voltaj izolasyonu olmayan devrelerde \u00e7arp\u0131lma riskiniz var. Bundan dolay\u0131 tedbirlerinizi al\u0131p denemelerinizi yap\u0131n. <\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Bu tip g\u00fc\u00e7 kaynaklar\u0131<\/strong> \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde yap\u0131labilir. Sadece kapasitif ya da sadece rezistif (Diren\u00e7li) ya da bunlar\u0131n kar\u0131\u015f\u0131m\u0131. Ayr\u0131ca bu tip devreler i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015f \u00f6zel entegreler de vard\u0131r.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Bu tip devrelere neden ihtiya\u00e7 duyulur. <\/strong>
Bu tip g\u00fc\u00e7 kaynaklar\u0131, \u00e7ok az ak\u0131m \u00e7eken yerlerde kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in pratik \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr. Yerden tasarruf ettirir, ayr\u0131ca ucuzdur. Mesela \u00e7in mal\u0131 gece lambalar\u0131. Bunlar k\u00fc\u00e7\u00fck bir devre ile \u00e7ok uzun zaman \u00e7al\u0131\u015fabiliyorlar. Malzemeler \u0131s\u0131nm\u0131yor.
Tabii ki bu tip g\u00fc\u00e7 kaynaklar\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck dezavantaj\u0131 tehlikeli olmalar\u0131. Bunu \u00f6nlemek i\u00e7in adapt\u00f6r devrelerinde trafo izolasyonlar\u0131 kullan\u0131l\u0131yor. (Tabii ki \u00e7ok ucuzlar\u0131nda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. )
Bu tip devrelere ge\u00e7meden \u00f6nce, ak\u0131m\u0131 nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyoruz, voltaj\u0131 nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyoruz sorusunu soral\u0131m. Bunun cevab\u0131 ise y\u00fcksek watt l\u0131 bir diren\u00e7 ya da seri ba\u011fl\u0131 kondansat\u00f6r kullanmak. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda dengelenmi\u015f transist\u00f6rl\u00fc devreler de kullan\u0131labiliyor. Gerilim ise \u00e7\u0131k\u0131\u015ftaki y\u00fck gerilimi kadar oluyor. (A\u015fa\u011f\u0131daki bilgilerde ne demek istedi\u011fimi anlayacaks\u0131n\u0131z)
Diren\u00e7 i\u00e7in OHM kanunu zaten \u00f6\u011frenmi\u015ftik. Bakmak isteyenler<\/span> bu adresi<\/a><\/strong> kullanabilirler.

Kapasitif Transformat\u00f6rs\u00fcz g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131.\u00a0<\/strong>
Kondansat\u00f6rlerin(kapasit\u00f6r, s\u0131\u011fa\u00e7), AC gerilimlerde kullan\u0131l\u0131rken Reaktans denilen diren\u00e7leri vard\u0131r. Bu diren\u00e7 sayesinde ak\u0131m\u0131 s\u0131n\u0131rlarlar.
G\u00fc\u00e7 Kaynaklar\u0131nda, faz \u00e7izgisine uygun olarak bir X tipli Gerilim D\u00fc\u015fme kondansat\u00f6r\u00fc kullanmam\u0131z gerekir.\u00a0Bu uygulamalarda s\u0131radan bir kapasit\u00f6r kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015eebeke Spikes ( Gerilim ve ak\u0131m darbeleri ) s\u0131radan kapasit\u00f6rlerin dielektri\u011finde(i\u00e7 malzemesinde) delikler olu\u015fturabilir ve kondansat\u00f6r \u00e7al\u0131\u015fmaz.\u00a0Bu, \u015febekeden ak\u0131m\u0131 keserek cihaz\u0131 tahrip edebilir.
Kondansat\u00f6rlerde X Y tipler ne ifade ediyor bu yaz\u0131ya bakabilirsiniz.<\/a><\/strong>
250, 400, 600 V AC ve daha y\u00fcksek gerilimlere sahip X tipi Kondansat\u00f6rler mevcuttur.\u00a0 \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131zda 250 volt yeterli olmakla birlikte yer sorununuz yoksa daha b\u00fcy\u00fck voltajl\u0131 olanlar\u0131n\u0131 se\u00e7erseniz daha iyi olabilir. Voltaj b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e kondansat\u00f6r\u00fcn boyutlar\u0131 da b\u00fcy\u00fcyebilir.
Kullan\u0131lacak kondansat\u00f6rler kutupsuz kondansat\u00f6r olmal\u0131. <\/strong>\u00a0
Kutuplu olanlar ise adapt\u00f6rlerin i\u00e7inde g\u00f6rebilece\u011finiz devreye paralel ba\u011flanan y\u00fcksek voltajl\u0131 kondansat\u00f6rlerdir. Bu tip kondansat\u00f6rler entegreli g\u00fc\u00e7 kaynaklar\u0131nda kullan\u0131lmaktad\u0131r.
Kondansat\u00f6rler, kullanaca\u011f\u0131m\u0131z ak\u0131ma ve gerilime g\u00f6re hesaplan\u0131r demi\u015ftik.
Bunu hesaplamak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki form\u00fcl\u00fc kullanabilirsiniz.
Kondansat\u00f6r\u00fcn Reaktans\u0131,<\/strong>\u00a0X = 1 \/ 2\u03a0fC<\/strong>
\u03a0<\/strong> = Pi say\u0131s\u0131d\u0131r= 3.14
F= frekans= 50Hz T\u00fcrkiye i\u00e7in
C= kondansat\u00f6r de\u011feri (Farad olarak yaz\u0131l\u0131r.) =0.22uF=0,00000022Farad
X= Reaktans
yerine koydu\u011fumuzda X=1\/2×3.14x50x0.00000022=14.4Kohm
Bu direnci buldu\u011fumuza g\u00f6re ge\u00e7ebilecek ak\u0131m\u0131 da hesaplayabiliriz.
Form\u00fcl\u00fcm\u00fcz Ohm kanunundan hat\u0131rlayacaks\u0131n\u0131z
I=V\/R = 230V\/14.4kohm=16mA dir.
A\u015fa\u011f\u0131da baz\u0131 kondansat\u00f6rlerin maksimum \u00e7al\u0131\u015fma ak\u0131mlar\u0131 verilmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"\"\r\n
Tabloda baz\u0131 y\u00fcksek voltajl\u0131 kondansat\u00f6rlerin verebilece\u011fi gerilim ve ak\u0131m de\u011ferleri bulunmaktad\u0131r. Current=ak\u0131m.<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Yukar\u0131daki hesap ve tablo ile kapasit\u00f6r\u00fcm\u00fcz\u00fc se\u00e7ebiliriz. <\/strong><\/em>
A\u015fa\u011f\u0131da kapasitif yakla\u015f\u0131mla yap\u0131lan<\/strong> bir \u00f6rnek devre g\u00f6receksiniz.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"\"\r\n
Dikkat: 220V \u00e7arp\u0131lma tehlikesi.<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Yukar\u0131daki Kapasitif devrenin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 :<\/strong>
\u00d6ncelikle giri\u015fe 1A lik bir sigorta korumas\u0131 konulmu\u015f. Yan\u0131nda bulunan C1 kondansat\u00f6r\u00fc, 400V olarak y\u00fcksek voltaj kutupsuz kondansat\u00f6r kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Hemen ona ba\u011fl\u0131 R2 direnci ise \u015febeke voltaj\u0131 kesildi\u011finde kondansat\u00f6r\u00fcn \u00fczerinde birikmi\u015f olan y\u00fcksek gerilimi g\u00fcvenli bir \u015fekilde bo\u015faltmak i\u00e7in konulmu\u015ftur. Y\u00fcksek de\u011ferli diren\u00e7 oldu\u011fundan ve k\u0131sa s\u00fcrede bo\u015falaca\u011f\u0131ndan dolay\u0131 1W olmas\u0131na gerek yoktur.
\u00d6nemli bir diren\u00e7 ise R1 direncidir. Bu diren\u00e7 g\u00fc\u00e7 a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda olu\u015fabilecek y\u00fcksek ak\u0131m\u0131 s\u0131n\u0131rlamak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. ( Proteus videosunda bu direncin G\u00fc\u00e7 k\u0131sm\u0131na de\u011finece\u011fiz G\u00fc\u00e7 k\u0131sm\u0131 i\u00e7in \u015fimdilik 5W kabul edelim)
Burada daha \u00f6nce Diren\u00e7 konusunda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz Varist\u00f6r\u00fc g\u00f6r\u00fcyorsunuz (MOV)
Yukar\u0131daki malzemeler, AC tarafta \u00e7al\u0131\u015fan k\u0131s\u0131mdad\u0131r. K\u00f6pr\u00fc diyot (D1..D4) ile gelen gerilimi DC ye \u00e7eviriyoruz. Burada kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z diyotlar ise kullanaca\u011f\u0131n\u0131z gerilime ve ak\u0131ma uygun se\u00e7ilmelidir.<\/strong>
C2 kondansat\u00f6r\u00fc, gelen DC gerilimin filtrelenmesi i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kondansat\u00f6r\u00fcn voltaj\u0131 ise kullan\u0131lacak ZENER voltaj\u0131ndan b\u00fcy\u00fck olmas\u0131 gerekir. R3 direnci, hem \u00e7\u0131k\u0131\u015f ak\u0131m\u0131n\u0131, hem de zener ak\u0131m\u0131n\u0131 dengelemek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. G\u00fcc\u00fc ise kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z ak\u0131m ve gerilime ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fecektir. Zener diyot, \u00e7\u0131k\u0131\u015f geriliminizin sabitlenmesi g\u00f6revini \u00fcstlenmi\u015ftir. Burada 7805 gibi bir voltaj reg\u00fclat\u00f6r entegresi de kullanabilirsiniz.

AVANTAJLARI :<\/strong>
a- ) Transformat\u00f6rl\u00fc g\u00fc\u00e7 kaynaklar\u0131ndan \u00e7ok daha k\u00fc\u00e7\u00fck ve hafif
b- ) Transformat\u00f6rl\u00fc ve SMPS dedi\u011fimiz g\u00fc\u00e7 kaynaklar\u0131ndan \u00e7ok daha ucuz.
c- ) Kapasitif g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 transformat\u00f6rs\u00fcz Rezistif(Diren\u00e7li) g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131ndan daha verimlidir.

DEZAVANTAJLARI : <\/strong>
a- ) Rezistif g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131ndan daha maliyetli.
b- ) G\u00fcvenlik sorununu ortaya \u00e7\u0131karan AC \u015febekesinden izolasyon yok.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Rezistif (Diren\u00e7li) Transformat\u00f6rs\u00fcz g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131. <\/strong>
Diren\u00e7li devre kapasitif devreye benzer. Aradaki fark ise R1 direncinden kaynaklan\u0131r. Burada ak\u0131m\u0131 s\u0131n\u0131rlamak i\u00e7in diren\u00e7 kullan\u0131l\u0131r. Buradaki a\u015f\u0131r\u0131 gerilim Diren\u00e7 \u00fczerinde \u0131s\u0131 olarak kendini g\u00f6sterir. Bundan dolay\u0131 Direncin de\u011feri \u00f6nemli oldu\u011fu kadar G\u00dcC\u00dc de \u00e7ok \u00f6nemlidir. G\u00fc\u00e7 form\u00fcl\u00fcn\u00fc kullanarak buldu\u011funuz de\u011ferden en az %20 daha fazlas\u0131n\u0131 se\u00e7menizi tavsiye ederim.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"\"\r\n
Dikkat: 220V \u00e7arp\u0131lma tehlikesi. <\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Yukar\u0131daki devrenin \u00e7al\u0131\u015fma prensibi ayn\u0131d\u0131r, sadece ak\u0131m s\u0131n\u0131rlamas\u0131 i\u00e7in R1 direnci kullan\u0131lm\u0131\u015f ve ilk anda ak\u0131m de\u011fi\u015fmeleri olmayaca\u011f\u0131 i\u00e7in MOV varist\u00f6r\u00fcn\u00fcn alt\u0131ndaki diren\u00e7 de kullan\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.

AVANTAJLARI : <\/strong>
a- ) Transformat\u00f6rl\u00fc g\u00fc\u00e7 kaynaklar\u0131ndan \u00e7ok daha k\u00fc\u00e7\u00fck ve hafif
b- ) Transformat\u00f6rl\u00fc ve SMPS dedi\u011fimiz g\u00fc\u00e7 kaynaklar\u0131ndan \u00e7ok daha ucuz.
c- ) Kapasitif g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131ndan daha ucuz

DEZAVANTAJLARI : <\/strong>
a- ) G\u00fcvenlik sorununu ortaya \u00e7\u0131karan AC \u015febekesinden izolasyon yok.
b-) Diren\u00e7li transformat\u00f6rs\u00fcz g\u00fc\u00e7 kaynaklar\u0131n\u0131n verimi Kapasitif devrelerden daha azd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc a\u015f\u0131r\u0131 gerilim d\u00fc\u015fmesinden dolay\u0131 Direncin \u0131s\u0131nmas\u0131 s\u00f6z konusudur.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Entegreli Transformat\u00f6rs\u00fcz g\u00fc\u00e7 kaynaklar\u0131 (izolasyon Yok)<\/strong>
Bu tip devreler switch entegresi ile yap\u0131l\u0131r. LNK304 – LNK306 bunlardan bir tanesidir. Di\u011fer firmalara ait entegreler de vard\u0131r.
LNK304 -LNK306 Katalog bilgisi (Datasheet) buradan bakabilirsiniz<\/a><\/strong>.
Bu entegre ile yap\u0131lm\u0131\u015f (12V 110ma) bir projeyi ve a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 bu siteden alabilirsiniz<\/a><\/strong>. PCB \u00e7izimlerine ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 sonu\u00e7lara yer vermi\u015fler.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"\"\r\n
Ayr\u0131nt\u0131lara yukar\u0131daki linkten ula\u015fabilirsiniz.
Dikkat: izolasyon yok 220V tehlikelidir.<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

LED floresan devresi : (Denenmi\u015f\u00a0devre)<\/strong>
Buradaki devre ise kendi tasar\u0131m\u0131m, kulland\u0131\u011f\u0131m led florasan devresidir. 30cm lik 72 ledli florasan. A\u015fa\u011f\u0131da proteus videosu \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 g\u00f6sterilmektedir.
\u00c7izimi buradan<\/span><\/strong> y\u00fckleyebilirsiniz.<\/a><\/strong>
Resimleri buradan<\/span><\/strong> y\u00fckleyebilirsiniz<\/a><\/strong>
Proteus dosyas\u0131n\u0131 buradan <\/span>y\u00fckleyebilirsiniz<\/a><\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"<\/figure>\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"<\/figure>\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=KrDdyclQOOs<\/div>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

 <\/p>\r\n


\u00c7in mal\u0131 \u0131\u015f\u0131ldak devresi : ( Denenmi\u015f devre )<\/em><\/strong>
Buradaki devre ise \u00c7in mal\u0131 bir \u0131\u015f\u0131ldak devresidir. Devreye elektrik geldi\u011finde ledler s\u00f6ner ve pil dolmaya ba\u015flar. Devrede paralel ba\u011fl\u0131 69 adet led vard\u0131r. Ledlerin her birinden anahtar konumuna g\u00f6re 18.5mA ya da 19.5mA ak\u0131m ge\u00e7er. Pil \u015farj olurken ledler yanmas\u0131n diye Ledlerin \u015faseye giden aya\u011f\u0131ndaki Q2 transist\u00f6r\u00fcn\u00fcn beyz baca\u011f\u0131n\u0131 Q1 transist\u00f6r\u00fc \u015faseye \u00e7eker ve ledler s\u00f6ner. Enerji kesildi\u011finde ise led anahtar\u0131 SW2 k\u0131sa devre edildi\u011finde ledler yanar. Ledlerin yanmas\u0131 i\u00e7in sw2 nin Q2 transist\u00f6r\u00fcn\u00fcn beyz ucuna giden R3 direncine gerilim uygulamas\u0131 gerekir. Bu gerilimi ise SW1 orta ucundan al\u0131r. Bu gerilim ise Pil +V voltaj\u0131ndan SW1 konumuna g\u00f6re 1 ohm ya da 2 ohm \u00fczerinden gelir. Piller 4.7Volt \u015farjl\u0131 pillerdir. \u015earj ak\u0131m korumas\u0131 yoktur. Fakat D3 diyot’u potansiyel fark olarak bir koruma sa\u011flar. Yani pil voltaj\u0131 \u015farj olurken gerilim y\u00fckseldik\u00e7e diyot t\u0131kama y\u00f6n\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131ndan ak\u0131m da daha az akacakt\u0131r. \u0130deali diyot’un her iki ucu ayn\u0131 potansiyele gelip ak\u0131m ge\u00e7i\u015fini durdurmas\u0131 olmas\u0131 gerekebilir. Fakat pratikte zaten pil geriliminden biraz daha fazla bir gerilim ile dolduruldu\u011fundan bu hi\u00e7 bir zaman e\u015fitlenemez. Az da olsa bir ak\u0131m ak\u0131\u015f\u0131 olur. Bu ak\u0131m \u00e7ok y\u00fcksek olmad\u0131\u011f\u0131ndan pilde problem yaratmaz. Tabii ki \u00e7ok uzun s\u00fcre \u015farjda kalmad\u0131ktan sonra.
Bu devrede y\u00fcksek ak\u0131m\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in 4 adet pil paralel ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/em><\/strong>
I\u015f\u0131ldak resimlerini buradan<\/span> y\u00fckleyebilirsiniz.<\/a><\/strong>
I\u015f\u0131ldak Proteus dosyas\u0131n\u0131 buradan<\/span><\/strong> y\u00fckleyebilirsiniz.<\/a><\/strong>
I\u015f\u0131ldak \u00e7izimini buradan<\/span> y\u00fckleyebilirsiniz.<\/a><\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Not: <\/strong>Neden piller \u015farj olmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda ledler s\u00f6nd\u00fcr\u00fclmelidir. <\/strong><\/em>
\u00c7\u00fcnk\u00fc, Ledlerin ger\u00e7ekte \u00e7ekti\u011fi toplam ak\u0131m yakla\u015f\u0131k 1.4A dir. Transformat\u00f6rs\u00fcz g\u00fc\u00e7 kaynaklar\u0131 bu kadar ak\u0131m\u0131 sa\u011flayamazlar. Bundan dolay\u0131 LED ler kapat\u0131larak d\u00fc\u015f\u00fck ak\u0131mla sadece pil \u015farj devresi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"\r\n
\u00c7in mal\u0131 \u0131\u015f\u0131ldak devresi<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"\r\n
\u00c7in mal\u0131 \u0131\u015f\u0131ldak devresi<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"\r\n
\u00c7in mal\u0131 \u0131\u015f\u0131ldak devresi pil ve led b\u00f6l\u00fcm\u00fc.<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/figure>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n