{"id":911,"date":"2019-01-13T15:31:58","date_gmt":"2019-01-13T15:31:58","guid":{"rendered":"http:\/\/mikrobotik.com\/wp2\/?p=911"},"modified":"2023-04-14T15:08:09","modified_gmt":"2023-04-14T12:08:09","slug":"triyak_ac_kontrol_devre_android_bluetooth_lamba_kontrolu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mikrobotik.com\/wp2\/2019\/01\/13\/triyak_ac_kontrol_devre_android_bluetooth_lamba_kontrolu\/","title":{"rendered":"Triyak’l\u0131 AC kontrol devreleri ile Android, bluetooth kullan\u0131larak yap\u0131lan lamba kontrol devresi"},"content":{"rendered":"\r\n

\u00d6ncelikle amat\u00f6r arkada\u015flar\u0131 uyarmak isterim. Anlat\u0131lan devreler 220V devreleridir. Denemelerinizde g\u00fcvenlik \u00f6nlemlerinizi alman\u0131z\u0131 tavsiye ederim.<\/strong> <\/span>

Devrelerin anlat\u0131m\u0131na ge\u00e7meden \u00f6nce TR\u0130YAK nedir ona bakal\u0131m. \u00c7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda zaten devreleri anlamam\u0131z kolay olacakt\u0131r.
Triyak \u00e7ift y\u00f6nl\u00fc ge\u00e7irgenli\u011finden dolay\u0131, AC g\u00fc\u00e7 devrelerinin anahtarlanmas\u0131nda s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131lan, bir yar\u0131 iletkendir. \u00c7ift tarafl\u0131 kullan\u0131lan trist\u00f6r olarak tasvir edilir.\u00a0
\"\"
Bir \u00e7ok ki\u015finin akl\u0131na AC devreler i\u00e7in hemen r\u00f6leler gelir. Do\u011frudur, kontrol\u00fc kolayd\u0131r. Anahtar gibi devreyi tam kapat\u0131r ve a\u00e7arlar.
Fakat r\u00f6leler mekanik yap\u0131lar\u0131 gere\u011fi kontak u\u00e7lar\u0131ndaki arklar ve di\u011fer nedenlerden dolay\u0131 triyaklardan daha \u00e7abuk bozulurlar.\u00a0
Bununla birlikte SSR denilen r\u00f6leler vard\u0131r. Her ne kadar r\u00f6le s\u0131n\u0131f\u0131na sokulsa da opto triyak dedi\u011fimiz sistemlerdir. Yani \u0131\u015f\u0131k ile izolasyon sa\u011flanarak AC y\u00fckleri kontrol eden komponentlerdir.
SSR Devresi \u00f6rne\u011fi :<\/strong><\/span>
\"\"
Triyak 3 bacakl\u0131 olup, AC gerilimleri her iki y\u00f6nde de ge\u00e7irebilen bir komponenttir. Bu ge\u00e7i\u015fin olabilmesi i\u00e7in Gate denilen ucun tetiklenmesi gerekir ki, anahtar g\u00f6revini yapabilsin. Triyak iki y\u00f6nl\u00fc ge\u00e7irir dedik. Fakat ge\u00e7irgenlik (tetikleme) zamanlamas\u0131 simetrik de\u011fildir. Yani sin\u00fcs sinyalinin pozitif k\u0131sm\u0131 ve negatif k\u0131sm\u0131 aras\u0131nda fark olabilmektedir.\u00a0
Simetrik olmayan tetikleme ve ortaya \u00e7\u0131kan dalga formlar\u0131, istenmeyen durumlar\u0131n olu\u015fmas\u0131na yol a\u00e7ar. Bu durumu en aza indirmek i\u00e7in D\u0130YAK ( DIAC) kullan\u0131l\u0131r.
Devrede triyak’\u0131n GATE ucuna ba\u011flanan, Diyak(DIAC) tan da bahsetmemiz gerekir.
D\u0130YAK :<\/strong> \u00a0kontrol ve y\u00fckseltme i\u015flevi olmayan AC sinyali iki y\u00f6nl\u00fc iletebilen anahtarlama diyodu olarak adland\u0131rabilece\u011fimiz komponenttir. Sembol\u00fc a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6sterildi\u011fi gibi, iki diyodun ters ba\u011flanm\u0131\u015f \u015feklidir.\u00a0DIAC ismi,\u00a0DI<\/strong>\u00a0ode – \u00a0AC<\/strong>\u00a0switch\u00a0kelimelerinin birle\u015fiminden gelir\u00a0.\u00a0D\u0130YAK, AC anahtarlarlamalarda kullan\u0131lan, TRIAC’\u0131n tetiklenmesine yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in end\u00fcstride yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan, ev ayd\u0131nlatmalar\u0131nda da kullan\u0131lan, dimmer devrelerinde bulunan, elektronik komponenttir.\u00a0<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"\r\n
Diyak Sembol\u00fc

<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n

D\u0130YAK ve TR\u0130YAK iki y\u00f6nl\u00fc komponent oldu\u011fundan, terminalleri diyot ta oldu\u011fu gibi anot ve katot olarak etiketlenemez.\u00a0Bunun yerine, MT’nin “Main Terminal” ( Ana Terminal ) A1 ve A2 veya MT1 ve MT2 olarak etiketlenebilirler.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Triyaklar g\u00fc\u00e7lerine g\u00f6re \u00e7e\u015fitli paket bi\u00e7imlerinde piyasa da bulunur.<\/span><\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"\r\n
<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"\r\n











<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n

Buraya kadar Triyak ve Diyak komponentlerini g\u00f6rd\u00fck. \u015eimdi bunlar\u0131 birle\u015ftirmeye ba\u015flayal\u0131m. Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi ve triyak testi i\u00e7in bu sayfaya bakabilirsiniz.\u00a0<\/strong><\/a><\/p>\r\n

\u00d6ncelikle DC gerilimle Triyak devresini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ral\u0131m.<\/strong><\/span><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"\r\n
<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n

Yukar\u0131daki devre, basit bir DC tetiklemeli triyak tetikleme devresini g\u00f6sterir. \u00a0SW1 anahtar\u0131\u00a0a\u00e7\u0131k iken, triyak GATE ucundan hi\u00e7bir ak\u0131m ge\u00e7mez ve bu nedenle lamba \u201cKAPALI\u201d olur.\u00a0SW1\u00a0anahtar\u0131 kapand\u0131\u011f\u0131nda, gate ucuna pil kayna\u011f\u0131 uygulan\u0131r\u00a0\u00a0R direnci ile\u00a0triyak tetiklenir ve AC sin\u00fczoidal kayna\u011f\u0131ndan lamba devresi tamamlanarak lamba yanar. Fakat sadece pozitif tetikleme yap\u0131yorsan\u0131z tek y\u00f6nl\u00fc bir ge\u00e7i\u015f bekleyebilirsiniz. Yani sin\u00fcs e\u011frisinin ilgili yar\u0131s\u0131nda devreden ak\u0131m ge\u00e7er.\u00a0<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Elbette, bu basit triyak anahtarlama devresindeki sorun, triyak’\u0131 iletime sokmak i\u00e7in ek bir pozitif veya negatif gate gerilimi kayna\u011f\u0131 gerektirmesidir.\u00a0Ancak, ger\u00e7ek AC besleme voltaj\u0131n\u0131 gate tetikleme voltaj\u0131 olarak kullanarak da triyak’\u0131 tetikleyebiliriz.\u00a0A\u015fa\u011f\u0131daki devreyi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurun.<\/p>\r\n

AC gerilimle Triyak tetikleme:<\/strong><\/span><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"\r\n
<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n

Devre \u00f6nceki DC devresine benzer \u015fekildedir \u201cON\u201d – \u201cOFF\u201d i\u015flevi sa\u011flayan anahtar ve AC g\u00fc\u00e7 anahtar\u0131 olarak kullan\u0131lan bir triyak tan olu\u015fur.\u00a0 SW1\u00a0anahtar\u0131\u00a0a\u00e7\u0131k oldu\u011funda, triyak a\u00e7\u0131k bir anahtar olarak i\u015flev g\u00f6r\u00fcr ve lambadan ak\u0131m ak\u0131\u015f\u0131 olmaz.\u00a0Ne zaman\u00a0SW1\u00a0ve ak\u0131m s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 diren\u00e7 \u00fczerinden gelen ak\u0131m gate ucuna ula\u015f\u0131r, o zaman triyak kapal\u0131 duruma ge\u00e7er ve lamba yanar. Burada AC gerilim kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan AC sin\u00fcs e\u011frisindeki her yar\u0131m pals te triyak i\u00e7indeki ak\u0131m y\u00f6n de\u011fi\u015ftirir. Bu de\u011fi\u015fim s\u0131ras\u0131nda gerilim bir an s\u0131f\u0131r olsa da hemen ard\u0131ndan ters tarafa do\u011fru gerilim y\u00fckselir. B\u00f6ylece lamba tam g\u00fc\u00e7te yanm\u0131\u015f olur. Bu \u015fekilde kontrole tam dalga kontrol\u00fc denilir.

Triyak tam dalga ve yar\u0131 dalga \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131:<\/span><\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"\r\n
<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n

Yukar\u0131daki gibi, e\u011fer\u00a0SW1\u00a0anahtar\u0131\u00a0A\u00a0konumunda ise,\u00a0GATE ak\u0131m\u0131 yoktur ve lamba \u201cKAPALI\u201d olur.\u00a0Anahtar\u00a0B\u00a0konumuna\u00a0getirilirse, kap\u0131 ak\u0131m\u0131 her yar\u0131m d\u00f6ng\u00fcde bir \u00f6ncekiyle ayn\u0131 \u015fekilde akar ve triyak\u00a0her iki y\u00f6nde s\u0131ras\u0131yla iletime ge\u00e7er ve lamba tam g\u00fc\u00e7te yanar.
Ancak anahtar C konumuna al\u0131n\u0131rsa, diyot sin\u00fcs sinyalinin yar\u0131m palsini engeller. Gate yar\u0131m palste tetiklenir. \u00a0Di\u011fer yar\u0131m palste tetiklenmesi engellendi\u011finden lamba yar\u0131 g\u00fc\u00e7te yanar. \u00a0<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Tetikleme an\u0131ndaki sinyal g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc bu \u015fekildedir. Tam dalga kontrol denildi\u011finde bu \u015fekil ortaya \u00e7\u0131kar. yar\u0131m g\u00fc\u00e7 dedi\u011finizde ise diyotun y\u00f6n\u00fcne g\u00f6re \u00e7izginin \u00fcst ya da alt\u0131ndaki sinyaller bast\u0131r\u0131l\u0131r ve o s\u0131rada lamba yanmaz.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"\r\n
Mavi alanlar triyak’\u0131n iletimde oldu\u011fu zamanlard\u0131r.<\/span>
T1 ve T2 zamanlar\u0131 tetikleme zamanlar\u0131d\u0131r.<\/span><\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n


Triyak’\u0131n Faz kontrol\u00fc yap\u0131larak kullan\u0131lmas\u0131:<\/span><\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"<\/figure>\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n

Yukar\u0131daki devre ise de\u011fi\u015fen bir diren\u00e7 ve C1 kondansat\u00f6r\u00fc ile \u00a0RC devresi olu\u015fturarak tetiklemenin zaman\u0131n\u0131 ayarlamaktad\u0131r.\u00a0<\/p>\r\n